Wie vóór 1 januari 2025 alleen de economische eigendom van een woning verkreeg, kan niet alsnog profiteren van de ruimere regels die sinds 2025 gelden. Dat de wetgever met de wijziging een onbedoeld en als onwenselijk ervaren effect heeft willen herstellen, maakt dat niet anders. Rechtbank Den Haag bevestigt dat de overdrachtsbelasting wordt beoordeeld volgens de wetgeving die gold op het moment van verkrijging.

Een koper die daadwerkelijk van plan was om in een woning te gaan wonen, kan toch het recht op het 2%-tarief voor de overdrachtsbelasting mislopen als de feitelijke bewoning slechts enkele dagen duurt. Dat de woning achteraf een miskoop blijkt te zijn, maakt dit niet zonder meer anders. Rechtbank Zeeland-West-Brabant oordeelt dat kenmerken van de woning die bij aankoop al kenbaar waren, geen ‘onvoorziene omstandigheden’ vormen.

Gerechtshof ’s-Hertogenbosch heeft geoordeeld dat de schuren, paardenbak en het weiland bij een aangekochte woonboerderij kwalificeren als aanhorigheden. Daardoor is op de volledige verkrijging het 2%-tarief overdrachtsbelasting van toepassing. De uitspraak is vooral interessant vanwege de beoordeling van het gebruik op het tijdstip van verkrijging: het Hof kijkt niet doorslaggevend naar het eerdere agrarische gebruik door de verkopers, maar naar het beoogde gebruik door de kopers ten tijde van de verkrijging.

Rechtbank Gelderland heeft op 29 juli 2026 in twee samenhangende zaken geoordeeld dat een bij een woning gekocht weiland niet kwalificeert als aanhorigheid bij de woning. Daardoor was niet het woningtarief van 2%, maar het algemene tarief van 10,4% overdrachtsbelasting van toepassing op het weiland. Het beroep van beide echtgenoten is ongegrond verklaard. Wel kregen zij een vergoeding van immateriële schade wegens overschrijding van de redelijke termijn.

Hof Amsterdam heeft geoordeeld dat geen recht bestaat op de startersvrijstelling overdrachtsbelasting als de verkregen woning na aankoop volledig wordt gesloopt, inclusief fundering, en pas daarna op dezelfde plaats een nieuwe woning wordt gebouwd. Volgens het hof wordt dan niet voldaan aan het hoofdverblijfcriterium van artikel 15, lid 1, onderdeel p, WBR.

Een praktijkruimte die oorspronkelijk niet voor bewoning is gebouwd, kan tóch als aanhorigheid bij een woning kwalificeren. Dat geldt ook wanneer de ruimte zich binnen dezelfde buitenmuren als het woongedeelte bevindt. Hof Arnhem-Leeuwarden bevestigt hiermee een voor de adviespraktijk relevante uitspraak van Rechtbank Noord-Nederland.

Volgens de uitspraak van Rechtbank Noord-Nederland van 7 mei 2026 (ECLI:NL:RBNNE:2026:1787) gaat het bij deze zaak om de vraag of een toedeling van een woning aan één ex-samenwoner na verbreking van de relatie is vrijgesteld van overdrachtsbelasting, als die woning eerst privé is gekocht, daarna deels aan de partner is overgedragen en vervolgens weer geheel terugkomt bij de oorspronkelijke eigenaar (de zgn. “jojo-toedeling”).

Deze zaak draait om de vraag wanneer je tóch het 2%-tarief overdrachtsbelasting mag toepassen als je een woning na aankoop uiteindelijk niet als hoofdverblijf gaat gebruiken.

De staatssecretaris van Financiën heeft op 12 maart 2026 (mede namens de Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) per Kamerbrief gereageerd op twee moties die raken aan fiscale maatregelen en de woningmarkt:

De Rechtbank Noord Holland heeft uitspraak gedaan in deze zaak over de vraag of een als bedrijfsruimte verkocht appartementsrecht tóch (deels) als woning kwalificeert voor het 2%-tarief overdrachtsbelasting.