Meneer A en mevrouw B gaan in 2026 samen een woning kopen. A en B zijn ongehuwd. En ze blijven ook ongehuwd. A en B hebben elk een eigen woning, met een eigenwoningschuld. A heeft sinds 2010 een bestaande eigenwoningschuld (BEWS) van €100.000 aflossingsvrij. Die schuld bestaat nog. Het is zijn eerste en enige eigenwoningschuld. Meneer verkoopt nu zijn woning voor €420.000 en lost daarmee de BEWS af. B heeft sinds 2016 een eigenwoningschuld. Het is haar eerste eigenwoningschuld. Het is een annuïteitenhypotheek. Die was oorspronkelijk €300.000 en is door annuïtaire aflossingen nu nog €236.000. Zij verkoopt haar woning voor €480.000 en lost daarmee haar eigenwoningschuld af. Ze kopen gezamenlijk een woning van €900.000. Ze kiezen voor de wettelijke regeling. Hoe moet je vaststellen hoe hoog de maximale eigenwoningschuld op deze woning is en hoe die in verschillende leningdelen moet worden opgebouwd?

Meneer A en mevrouw B gaan in 2026 samen een woning kopen. Voordat ze dat gaan doen, huwen ze in beperkte gemeenschap van goederen. A en B hebben voordat ze gehuwd waren elk een eigen woning gehad, met een eigenwoningschuld. A heeft sinds 2010 een bestaande eigenwoningschuld (BEWS) van €100.000 aflossingsvrij. Die schuld bestaat nog. Het is zijn eerste en enige eigenwoningschuld. Meneer verkoopt nu zijn woning voor €420.000 en lost daarmee de BEWS af. B heeft sinds 2016 een eigenwoningschuld. Het is haar eerste eigenwoningschuld. Het is een annuïteitenhypotheek. Die was oorspronkelijk €300.000 en is door annuïtaire aflossingen nu nog €236.000. Zij verkoopt haar woning voor €480.000 en lost daarmee haar eigenwoningschuld af. Ze kopen gezamenlijk een woning van €900.000. Hoe moet je vaststellen hoe hoog de maximale eigenwoningschuld op deze woning is en hoe die in verschillende leningdelen moet worden opgebouwd?

Meneer A en mevrouw B gaan in 2026 samen een woning kopen. A en B zijn ongehuwd. En ze blijven ook ongehuwd. A en B hebben elk een eigen woning, met een eigenwoningschuld. A heeft sinds 2010 een bestaande eigenwoningschuld (BEWS) van €100.000 aflossingsvrij. Die schuld bestaat nog. Het is zijn eerste en enige eigenwoningschuld. Meneer verkoopt nu zijn woning voor €420.000 en lost daarmee de BEWS af. B heeft sinds 2016 een eigenwoningschuld. Het is haar eerste eigenwoningschuld. Het is een annuïteitenhypotheek. Die was oorspronkelijk €300.000 en is door annuïtaire aflossingen nu nog €236.000. Zij verkoopt haar woning voor €480.000 en lost daarmee haar eigenwoningschuld af. Ze kopen gezamenlijk een woning van €900.000 en willen de woning financieren met een maximale eigenwoningschuld. Ze willen daarbij via een draagplichtovereenkomst het eigenwoningverleden gescheiden houden.  Hoe moet je vaststellen hoe hoog de maximale eigenwoningschuld op deze woning is en hoe die in verschillende leningdelen moet worden opgebouwd met een draagplichtovereenkomst?

Rechtbank Den Haag heeft geoordeeld dat de éénmalig verhoogde schenkvrijstelling voor de eigen woning niet kan worden toegepast bij kwijtschelding van een aflossingsvrije familielening. De lening was wel gebruikt voor de aankoop van de eigen woning en was ook hypothecair verzekerd, maar kwalificeerde niet als eigenwoningschuld in de zin van artikel 3.119a Wet IB 2001. Daarmee was niet voldaan aan de voorwaarden voor toepassing van de verhoogde vrijstelling.

Als klanten gaan scheiden (of uit elkaar gaan in het geval van samenwoners) speelt de gezamenlijke eigen woning en de bijbehorende eigenwoningschuld (EWS) een grote rol. Zowel fiscaal als juridisch moeten partners de woning en de bijbehorende EWS formeel verdelen. Zo geeft dit document antwoord op vragen zoals: Wat zijn de gevolgen van echtscheiding/ relatiebreuk voor de eigenwoningschuld van beide ex-partners in zowel de situatie dat de gemeenschappelijke woning wordt verkocht als dat een van ex-partners wordt uitgekocht?

Sinds 2013 is een eigenwoningschuld (EWS): een schuld die is aangegaan voor de verwerving, verbetering of onderhoud van de eigen woning en die volgens een contractueel aflossingsschema ten minste annuitair (dus annuitair of lineair) in maximaal 360 maanden wordt afgelost. Er is dus sprake van een aflossingseis. Daarnaast moet rekening gehouden worden met een eventuele eigenwoningreserve of aflossingsstand. In dit themanummer bespreken we de aflossingseis en de aflossingsstand. De situatie dat een klant voor 2013 al een EWS heeft (gehad) behandelen we hier niet. Hierover verschijnt een apart themanummer. Ook de situatie dat partners met een verschillend een eigenwoningverleden samen een woning kopen en hiervoor een EWS aangaan, behandelen we hier niet. Hierover verschijnt een apart themanummer. Zo geeft dit document antwoord op vragen zoals: Wat zijn de gevolgen als niet voldaan wordt aan de aflossingseis en wat zijn de gevolgen als de aflossingsstand niet wordt toegepast en welke mogelijkheden zijn er om deze gevolgen teniet te doen?

De Kennisgroep onroerende zaken heeft de vraag beantwoord wat de fiscale gevolgen zijn als een belastingplichtige zijn bestaande eigenwoningschuld in het verleden deels heeft afgelost en hij vervolgens zijn bestaande eigenwoningschuld en eigenwoningschuld oversluit en een nieuwe schuld voor verbouwing aangaat.

De Kennisgroep aanmerkelijk belang publiceerde op 4 februari 2026 het standpunt KG:003:2026:2 over een situatie die in de adviespraktijk regelmatig voorkomt: een DGA leent vanuit de eigen BV geld uit aan een in het buitenland wonend kind voor de aankoop van een woning in dat buitenland. De vraag is vervolgens of die schuld – voor de Wet excessief lenen bij eigen vennootschap – kan worden behandeld als een eigenwoningschuld, zodat deze (onder voorwaarden) buiten aanmerking blijft bij het bepalen van het “bovenmatige deel” (en dus het fictief regulier voordeel in box 2).

Het kan voor particulieren aantrekkelijk zijn om aan elkaar eigenwoningleningen te verstrekken. Voor de geldgever (bijvoorbeeld de ouders) valt de vordering in box 3, terwijl voor de geldnemer renteaftrek in box 1 van toepassing is.

De Kennisgroep onroerende zaken heeft een vraag beantwoord over de werking van de inkortingsregeling voor het overgangsrecht van bestaande eigenwoningschulden.