Uitgangspunten

• Ik beoordeel of de leningdelen van € 130.000 en € 390.000 als eigenwoningschuld kunnen kwalificeren.
• Ik neem als uitgangspunt dat mevrouw haar 50%-aandeel in 2024 heeft verworven en dat haar bestaande schuld sindsdien al aan de aflossingseis voldoet.
• Ik ga ervan uit dat de vriend uitsluitend de 50% van de ouders koopt, en niet mede een deel van mevrouw.
• Ik betrek de aflossingseis van artikel 3.119a Wet IB 2001 en de uitvoeringslijn van de Belastingdienst over voortzetting van de resterende looptijd.
• Ik maak expliciet voorbehoud voor een eventuele eigenwoningreserve of een eerder eigenwoningverleden van de vriend.
• Ik wijs erop dat bij een gezamenlijke banklening de interne draagplicht schriftelijk moet worden vastgelegd.

Antwoord

Ja, in beginsel kan over het totaal van € 520.000 renteaftrek in box 1 mogelijk zijn, maar fiscaal alleen als dit wordt behandeld als twee afzonderlijke eigenwoningschulden met ieder hun eigen aflossingsschema en looptijd. Artikel 3.119a Wet IB 2001 eist immers dat per schuld contractueel wordt vastgelegd dat die ten minste annuïtair en in maximaal 360 maanden volledig wordt afgelost. De Belastingdienst bevestigt daarnaast dat bij een nieuw of aangepast aflossingsschema de resterende looptijd moet worden aangehouden om de box 1-status te behouden.

Voor mevrouw betekent dit dat haar bestaande schuld van € 130.000, ontstaan bij de aankoop van haar 50%-aandeel in 2024, alleen eigenwoningschuld blijft als het aflossingsschema wordt voortgezet met een einddatum die aansluit bij haar oorspronkelijke 30-jaarstermijn, dus tot 2054. Als dat deel bij het oversluiten opnieuw op 30 jaar zou worden gezet, voldoet dat deel niet aan de eis van voortzetting van de resterende looptijd. Juist de opzet met een apart annuïtair leningdeel van € 130.000 tot 1 januari 2054 sluit daarom aan bij de fiscale systematiek.

Voor de vriend geldt dat het bedrag waarmee hij de 50% van de ouders koopt, in beginsel een nieuwe eigenwoningschuld kan vormen. Als hij niet eerder een eigenwoningschuld, aflossingsstand of eigenwoningreserve heeft die zijn ruimte beperkt, kan voor hem een nieuwe annuïtaire schuld met een eigen 30-jaarstermijn worden aangegaan. Een leningdeel van € 390.000 met einddatum 1 september 2056 is dan in beginsel verdedigbaar als eigenwoningschuld.

De cruciale civiel-fiscale uitwerking is wel dat hij daadwerkelijk de 50% van de ouders koopt. Als de transactie niet scherp is vastgelegd, ontstaat het risico dat de verkrijging fiscaal anders wordt geduid, bijvoorbeeld alsof hij indirect ook een deel van mevrouw overneemt. Dan kan de toerekening van schuld en eigendom gaan schuiven, en daarmee ook de renteaftrek.

Bij een bankfinanciering zal de geldverstrekker vaak beide partners hoofdelijk verbinden voor de volledige lening van € 520.000. Dat hoeft de renteaftrek niet te blokkeren, maar dan moet de interne draagplicht wel goed en schriftelijk worden vastgelegd. De Belastingdienst geeft in zijn informatie over de eigenwoningregeling aan dat partners een gezamenlijke eigenwoningschuld kunnen aangaan met afwijkende onderlinge schuldverhoudingen, juist om te voorkomen dat de renteaftrek onbedoeld wordt beperkt.

De conclusie is dus: ja, de gehele financiering kan in beginsel fiscaal aftrekbaar zijn, maar niet als één ongedifferentieerde lening met één uniforme looptijd. Fiscaal moet het worden gelezen als € 130.000 met resterende looptijd tot 2054 voor mevrouw plus € 390.000 met een nieuwe 30-jaarstermijn tot 2056 voor de vriend. Daarbij geldt wel nadrukkelijk het voorbehoud dat over een eventuele eigenwoningreserve of aflossingsstand van de vriend in het beschikbare materiaal geen uitsluitsel voor deze concrete casus is gegeven; als die er wél is, kan zijn renteaftrek lager uitvallen.

Controle

Dit antwoord geeft een ja/nee-conclusie, benoemt de voorwaarden per leningdeel en sluit aan bij artikel 3.119a Wet IB 2001 en de uitvoeringslijn van de Belastingdienst over de resterende looptijd. Ik heb expliciet het voorbehoud genoemd voor een mogelijk eigenwoningverleden van de vriend en voor de noodzaak van schriftelijke vastlegging van de interne draagplicht. Ook heb ik vermeden te verwijzen naar vindplaatsen in plaats van naar het gezag zelf.