De Nederlandse koopwoningmarkt stijgt nog steeds, maar het tempo neemt verder af. Volgens het WOX® Kwartaalbericht K2 2026 van Calcasa komt de gemiddelde woningwaarde uit op €545.000. Dat is 0,6% hoger dan een kwartaal eerder en 3,9% hoger dan een jaar eerder. De Calcasa WOX-index staat daarmee op 559 punten. Voor het derde kwartaal van 2026 verwacht Calcasa een jaar-op-jaar stijging van 3,5% en een kwartaal-op-kwartaal stijging van 1,6%. Calcasa noemt deze kerncijfers: WOX 559, prijsverandering jaar-op-jaar +3,9% en een gemiddelde woningprijs van €545.000.

Het Kadaster onderzocht hoe ver kopers op de bestaande koopwoningmarkt verhuizen en waar zij vandaan komen. De aanleiding is herkenbaar: gemeenten vrezen dat kopers van buiten de gemeente de kansen van lokale inwoners, met name starters, beperken. Die discussie raakt ook aan de Huisvestingswet, waarbij gemeenten meer mogelijkheden hebben gekregen om binnen grenzen voorrang te geven aan woningzoekenden met economische, maatschappelijke of lokale binding.

De betaalbaarheid van wonen lijkt sinds 2019 te zijn verbeterd. Dat beeld vraagt om nuance. In de nieuwe themapublicatie van de ABN AMRO Woningmarktmonitor blijkt dat de gemiddelde woonlastenratio’s tussen 2019 en 2025 in vrijwel alle regio’s daalden, zowel voor woningeigenaren als voor huurders in de vrije sector. De inkomens stegen harder dan de hypotheek- en huurlasten. Maar achter dat gemiddelde gaat een groeiende kloof schuil: zittende woningeigenaren profiteren duidelijk meer dan koopstarters en jonge huurders.

Volgens het NVM-rapport “Starters op de woningmarkt” (maart 2026) zorgt de uitpondgolf (verkoop van particuliere huurwoningen aan eigenaar-bewoners) voor méér koopkansen voor een deel van de starters, maar tegelijkertijd voor minder betaalbare huur en grotere ongelijkheid tussen starters.

Voor alleenstaande starters is een eigen huis nauwelijks haalbaar. Een woning kost inmiddels gemiddeld € 496.000, ruim € 272.000 meer dan iemand met een modaal inkomen kan lenen. Sinds 2013 zijn de huizenprijzen hard gestegen; in Flevoland en Noord-Holland is de gemiddelde prijs van een woning zelfs meer dan verdubbeld.

Om starters te helpen een betaalbare koopwoning op de markt te vinden, wil het kabinet dat meer gemeenten verkoopoplossingen inzetten. Ook realiseert het kabinet een Nationaal Fonds Betaalbare Koopwoningen met een budget van € 40 miljoen. Hiermee worden de kansen van starters op een betaalbare koopwoning groter.

Het is van belang dat er ook betaalbare koopwoningen worden gerealiseerd. Voor het Rijk is dat een doelstelling van beleid en ook voor gemeenten is dit het geval. Door het woningtekort de door de sterk gestegen koopprijzen, dreigt dat doel steeds meer buiten beeld te geraken.

Minister Ollongren heeft de Tweede Kamer rapporten, gericht op de betaalbaarheid van koopwoningen voor starters op de woningmarkt, toegezonden.

De motie waarin het kabinet verzocht wordt om in gesprek te gaan met banken om ervoor te zorgen dat mensen minder geld kwijt zijn aan taxatierapporten is aangenomen door de Tweede Kamer.

Het Kadaster en het Centraal Bureau voor de Statistiek hebben voor het rapport de Staat van de Woningmarkt van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties gezamenlijk onderzoek gedaan naar indicatoren om de spanning op de woningmarkt te meten.