Standaard EBB bij NHG: stimulans tot verduurzaming of onnodige extra hypotheek?

Die discussie verdient enige nuance. Het Energiebespaarbudget (EBB) wordt namelijk wel de standaard, maar is niet verplicht.

Van opt-in naar opt-out
De mogelijkheid om energiebesparende maatregelen mee te financieren bestaat al. Het verschil vanaf 2027 zit vooral in de wijze waarop de keuze wordt gepresenteerd.

Bij aankoop van een grondgebonden woning met energielabel E, F of G en financiering met NHG wordt in beginsel € 20.000 aan financieringsruimte voor energiebesparende voorzieningen meegenomen. De Tijdelijke regeling hypothecair krediet blijft daarbij de grens bepalen: voor energiebesparende voorzieningen kan maximaal tot 106% van de woningwaarde worden gefinancierd. Is op basis van de woningwaarde onvoldoende ruimte beschikbaar, dan wordt een lager bedrag aangehouden.

De koper kan echter bewust besluiten van het EBB af te zien. Het gaat dus feitelijk om een verschuiving van opt-in naar opt-out: verduurzaming komt standaard in de financieringsopzet terecht, tenzij de consument daarvoor niet kiest.

Dat onderscheid is belangrijk. De kwalificatie 'verplicht EBB', die in de discussie wordt gebruikt, suggereert dat iedere koper daadwerkelijk € 20.000 extra moet lenen. Dat is niet wat NHG heeft aangekondigd.

Kritiek: schuld ontstaat voordat de besparing er is
Harrie-Jan van Nunen plaatst in een column in InFinance vraagtekens bij de gekozen systematiek. Zijn voornaamste bezwaar is dat de financieringsmogelijkheid al bestaat. Een consument die weet welke maatregelen hij gaat uitvoeren, kan deze bijvoorbeeld via een verbouwingsdepot financieren; wie dat nog niet precies weet, kan een EBB gebruiken.

Volgens de columnist ontstaat bij het standaard opnemen van € 20.000 bovendien een spanning tussen de extra schuld en het argument waarmee extra financieringsruimte voor verduurzaming wordt toegestaan. De klant heeft immers vanaf het begin een hogere hypotheekschuld, terwijl de lagere energielasten pas ontstaan nadat daadwerkelijk is verduurzaamd.

Ook wijst hij op uitvoeringskosten voor geldverstrekkers. Systemen en documentatie moeten worden aangepast, het depot moet worden beheerd en gedurende de looptijd moet worden bijgehouden welk deel wordt gebruikt. Wordt na twee jaar niet of slechts gedeeltelijk verduurzaamd, dan wordt het resterende bedrag op de hypotheek afgelost.

Dat zijn relevante aandachtspunten, maar de conclusie dat daardoor automatisch sprake is van overkreditering gaat verder dan de feitelijke NHG-regels. De extra financiering moet nog steeds passen binnen de geldende leennormen. Bovendien kan de klant ervoor kiezen het EBB helemaal niet op te nemen.

Waarom kiest NHG dan toch voor deze aanpak?
Volgens NHG zit het probleem niet in het ontbreken van financieringsmogelijkheden, maar in het gebruik daarvan. Hoewel consumenten al langer extra kunnen lenen voor verduurzaming, gebeurt dat volgens NHG nog onvoldoende vanzelfsprekend. Door het budget standaard mee te nemen, moet het gesprek over isolatie en andere energiebesparende maatregelen automatisch onderdeel worden van het hypotheekadvies.

Dat sluit aan bij eerder onderzoek van NHG waarover Fintool in september 2025 berichtte. Daaruit bleek dat verduurzaming bij woningen met slechte energielabels niet alleen de energielasten kan verlagen, maar ook invloed kan hebben op de woningwaarde. Bij woningen met label E tot en met G zag in het onderzochte bestand ruim 94% bij een combinatie van isolatie en installatieverbeteringen een waardestijging die ten minste gelijk was aan de investering.

De achterliggende gedachte van NHG is dus gedragsmatig: niet wachten totdat de consument zelf naar verduurzamingsfinanciering vraagt, maar het onderwerp standaard aan tafel leggen.

EBB is niet hetzelfde als vrij besteedbaar verbouwingsbudget
Voor de adviespraktijk is bovendien van belang dat een EBB geen vrij besteedbaar bedrag van € 20.000 is. Het geld is bestemd voor toegestane energiebesparende voorzieningen. De kritiek uit de markt dat noodzakelijke werkzaamheden rondom een verduurzamingsmaatregel niet zonder meer uit het EBB kunnen worden betaald, verdient daarom aandacht. Een verduurzamingsplan kan in de praktijk breder zijn dan de maatregelen die vanuit het EBB mogen worden gefinancierd.

De adviseur zal dus vooraf moeten beoordelen of het EBB aansluit bij de feitelijke verbouwings- en verduurzamingsplannen van de klant. Een standaardbudget opnemen omdat het beschikbaar is, zonder dat duidelijk is waarvoor het zal worden gebruikt, ligt vanuit passend advies niet voor de hand.

Ook fiscaal blijft de daadwerkelijke besteding relevant
Daarnaast moet onderscheid worden gemaakt tussen de maximale financieringsruimte volgens de kredietregels en de fiscale eigenwoningregeling. Dat maximaal 106% van de woningwaarde kan worden gefinancierd voor energiebesparende voorzieningen betekent niet dat ieder geleend bedrag daarmee automatisch tot de eigenwoningschuld behoort. Voor hypotheekrenteaftrek moet het geleende geld daadwerkelijk worden gebruikt voor verwerving, verbetering of onderhoud van de eigen woning en moet, voor zover van toepassing, aan de fiscale aflossingseis worden voldaan.

Voor een bedrag dat in een depot staat, spelen daarnaast de fiscale depotregels een rol. De adviseur doet er daarom goed aan zowel de besteding als de bewijsstukken rond de verduurzaming goed in het dossier vast te leggen.

De echte adviesvraag is niet: € 20.000, ja of nee?
De discussie maakt duidelijk dat de nieuwe NHG-systematiek niet moet verworden tot een administratieve standaardkeuze. Bij een woning met energielabel E, F of G zal de adviseur juist moeten onderzoeken:

• welke maatregelen bij de betreffende woning zinvol zijn;
• welk bedrag de consument daadwerkelijk nodig heeft;
• of het EBB daarvoor het geschikte financieringsinstrument is;
• wat de extra financiering betekent voor schuld en maandlasten;
• welke maatregelen vanuit het budget mogen worden betaald;
• of subsidies of eigen middelen een betere of aanvullende oplossing bieden;
• en of de klant het budget überhaupt wil opnemen.

Daarmee kan de kritiek op het standaard-EBB uiteindelijk ook de belangrijkste les voor de adviespraktijk blootleggen. Standaard meenemen mag niet hetzelfde worden als standaard adviseren. NHG wil met de maatregel bereiken dat verduurzaming niet wordt vergeten. De adviseur zal vervolgens nog steeds individueel moeten bepalen of € 20.000, een lager bedrag of helemaal geen EBB bij de klant past. De nieuwe NHG-regel verandert daarmee vooral het startpunt van het gesprek. Niet langer hoeft de klant zelf over verduurzamingsfinanciering te beginnen. Maar de uitkomst van dat gesprek behoort nog altijd maatwerk te zijn.

Bron: NHG InFinance