Vanaf 2027 vaker wel fiscaal partner, maar geen toeslagpartner

Samengesteld gezin verdwijnt bij toeslagen
Onder de huidige Awir kan toeslagpartnerschap onder meer ontstaan wanneer twee meerderjarigen op hetzelfde woonadres staan ingeschreven en op dat adres ook een minderjarig kind van ten minste één van hen staat ingeschreven. Juist dit zogenoemde criterium voor samengestelde gezinnen vervalt vanaf 2027. Twee volwassenen die samenwonen met een kind van één van hen worden dan dus niet meer uitsluitend op grond daarvan toeslagpartners. Ook het criterium waarbij eerder partnerschap in het voorafgaande jaar tot toeslagpartnerschap leidt, vervalt. Daarnaast kunnen minderjarigen vanaf 2027 niet langer toeslagpartner zijn. Voor de inkomstenbelasting ligt dat anders.

Artikel 1.2 Wet IB 2001 blijft bestaan
Artikel 1.2, eerste lid, onderdeel e, Wet IB 2001 kent voor de inkomstenbelasting eveneens een partnercriterium voor twee personen die:

• op hetzelfde woonadres staan ingeschreven; en
• waarbij op dat adres ook een minderjarig kind van ten minste één van beiden staat ingeschreven.

Dat criterium wordt door de nieuwe wet niet geschrapt. Voor de inkomstenbelasting kan dus ook vanaf 2027 nog fiscaal partnerschap ontstaan vanwege het samenwonen met een minderjarig kind. Daarbij bestaat een belangrijke uitzondering. De betrokkenen kunnen voorkomen dat zij op deze grond als fiscale partners worden aangemerkt wanneer uit een schriftelijke huurovereenkomst blijkt dat één van hen op zakelijke gronden een gedeelte van de woning huurt van de ander, of beiden op zakelijke gronden ieder een gedeelte van de woning huren van een derde. Deze uitzondering moet worden ingeroepen.

De koppeling met de Awir verdwijnt
Het opvallende zit in artikel II van de nieuwe wet. Daarin staat:

In de Wet inkomstenbelasting 2001 vervalt in artikel 1.2, negende lid, «het eerste lid, onderdeel e,».

Artikel 1.2, negende lid, Wet IB 2001 bevat een koppeling met bepaalde uitzonderingen uit de Awir. Door de verwijzing naar onderdeel e te verwijderen, wordt de uitzondering rond het samengestelde gezin niet langer via deze bepaling gekoppeld aan het toeslagpartnerbegrip.

Dat is logisch vanuit de systematiek van de nieuwe wet: vanaf 2027 kent de Awir het partnercriterium voor samengestelde gezinnen immers helemaal niet meer. Maar het gevolg verdient aandacht.

Eén huishouden, twee verschillende uitkomsten
Neem twee meerderjarige personen die op hetzelfde adres wonen. Eén van hen heeft een minderjarig kind dat eveneens op dat adres staat ingeschreven. Vanaf 2027 geldt dan:

Toeslagen
Het enkele feit dat zij samenwonen en dat er een minderjarig kind van één van hen in huis woont, maakt hen niet langer tot toeslagpartners.

Inkomstenbelasting
Hetzelfde feitencomplex kan op grond van artikel 1.2, eerste lid, onderdeel e, Wet IB 2001 nog steeds leiden tot fiscaal partnerschap.

Voor de inkomstenbelasting kan vervolgens de zakelijke-huuruitzondering relevant zijn. Voor toeslagen is zo'n uitzondering voor dit criterium niet meer nodig, omdat het onderliggende toeslagpartnercriterium zelf verdwijnt. Hiermee wordt vanaf 2027 nog duidelijker dat de conclusie:

“Geen toeslagpartner, dus ook geen fiscaal partner”

niet juist is.

Relevant voor de adviespraktijk
Voor hypotheek- en financieel adviseurs is vooral van belang dat bij samenwoners niet uitsluitend naar de toeslagsituatie kan worden gekeken. Fiscaal partnerschap kan onder meer gevolgen hebben voor de inkomstenbelasting en de verdeling van gemeenschappelijke inkomensbestanddelen en bestanddelen van de rendementsgrondslag. Ook binnen dossiers rondom de eigen woning is daarom van belang eerst zelfstandig vast te stellen of sprake is van fiscaal partnerschap. Andersom zegt fiscaal partnerschap evenmin automatisch dat ook sprake is van toeslagpartnerschap.

Die divergentie tussen verschillende partnerbegrippen bestond al. Fintool besprak bijvoorbeeld eerder een mantelzorgsituatie waarin voor toeslagen geen partnerschap bestond, terwijl betrokkenen voor de inkomstenbelasting wél fiscale partners konden zijn. De Wet vereenvoudiging partnerbegrip toeslagen maakt het verschil vanaf 2027 op het terrein van samengestelde gezinnen structureler zichtbaar.

Inwerkingtreding
De wet is op 19 oktober 2026 gepubliceerd in Staatsblad 2026, 326 en is op 7 oktober 2026 ondertekend. De wijzigingen van het partnerbegrip treden met ingang van 1 januari 2027 in werking. Voor de Awir gelden de nieuwe regels voor berekeningsjaren die op of na die datum beginnen; de wijziging van artikel 1.2 Wet IB 2001 geldt voor kalenderjaren die op of na 1 januari 2027 beginnen.

Praktijktip: bepaal bij samenwoners vanaf 2027 het fiscaal partnerschap en het toeslagpartnerschap afzonderlijk. Met name bij samenwoners met een minderjarig kind kan dezelfde woonsituatie tot verschillende uitkomsten leiden.

Trefwoorden: fiscaal partnerschap, toeslagpartner, samengestelde gezinnen, Wet IB 2001, Awir