Acceptatieplicht contant geld (beoogd 1-1-2027) schuift op: Nederland wacht op EU-verordening

Waarom dit uitstel?
De minister legt in de Kamerbrief uit dat er een Raadsakkoord is bereikt over het LTCR-voorstel en dat dit voorstel een algemene verplichting tot acceptatie van contant geld introduceert, met (beperkte) uitzonderingen. Nederland heeft daarbij ingezet op ruimte voor nationale uitzonderingen (bijv. voor onbemande verkooppunten) en ziet die ruimte ook terug in het Raadsakkoord. Als die EU-verordening wordt aangenomen, werkt die rechtstreeks door in Nederland. De acceptatieplicht blijft dan bestaan, maar de juridische grondslag verschuift “van nationaal naar Europees niveau”.

En precies dáár wringt het praktisch: Nederland was bezig met een nationaal uitzonderingsbesluit (internetconsultatie, 121 reacties), maar als de EU-eindtekst straks nét anders uitpakt, moet je mogelijk kort na invoering al weer gaan sleutelen aan die uitzonderingen. In het debat is daarom voorgesteld om de nationale inwerkingtreding van art. 6:113 BW en het uitzonderingsbesluit uit te stellen tot de EU-regels in werking treden. De minister noemt dat passend en stelt voor om wel de consultatiereacties te verwerken, maar te wachten met voorhang totdat de EU-eindteksten beschikbaar zijn.

Kortom: om “gedoe” (dubbele implementatie en herziening) te voorkomen, schuift de nationale datum stilletjes op.

Wat stond er ook alweer in het uitzonderingsbesluit (consultatie)?
In de internetconsultatie over het Besluit uitzonderingen acceptatie contant geld wordt de systematiek uitgewerkt: contant geld moet worden geaccepteerd bij consumentenbetalingen “aan de toonbank” (tot € 3.000), maar er komen uitzonderingen vanwege veiligheid of omdat contant betalen niet past bij de activiteit.

In de toelichtingen/berichten wordt bijvoorbeeld gewezen op uitzonderingen zoals:

• online bestellingen (geen toonbank),
• onbemande verkooppunten (zoals onbemande tankstations),
• en andere situaties waarin weigeren verdedigbaar is vanuit veiligheid/uitvoerbaarheid.

De kernboodschap blijft dus: acceptatieplicht als hoofdregel, uitzonderingen als begrensde “uitwegen”.

Praktijkimpact: waarom dit wél relevant is voor adviseurs (ook eigen woning)
Hoewel dit onderwerp op het eerste gezicht “betalingsverkeer” is, raakt het meerdere adviesdossiers:

1. Verbouwingen en eigen woning
   In verbouwingsdossiers (keuken/badkamer/aanbouw) zie je nog geregeld contante betalingen of discussies over herkomst van geld. De combinatie van:

   • verbod op contante betalingen vanaf € 3.000 (Wet plan van aanpak witwassen per 1-1-2026),

   • én straks een acceptatieplicht (onder voorwaarden), zorgt voor extra vragen in de dossiervorming: wat mag wel/niet, en hoe leg je het vast.

2. Wwft en (bank)compliance
   Contant geld blijft een risicofactor. Ook als er een acceptatieplicht komt, blijven instellingen kritisch op kasstromen, herkomst en transacties die “op papier” niet lekker passen.

3. Ondernemersklanten
   Voor ondernemers is het uitstel dubbel: ze hoeven nu nog niet te investeren in cashprocessen, maar de onzekerheid blijft. Zeker sectoren met veiligheidsrisico’s (horeca/avondopenstelling) willen vooraf weten waar ze aan toe zijn.

Wat kunnen we nu al wél zeggen over de tijdslijn?

• 1 januari 2027 was de beleidsmatige ambitie (“streven”) voor invoering van de acceptatieplicht, mits uitzonderingsbesluit rond.
• Door het EU-traject (EP-positie, daarna triloog) is er onzekerheid over het moment waarop nationale uitzonderingen definitief kunnen worden “vastgezet”. De minister wil de Kamer periodiek informeren over de voortgang van de EU-onderhandelingen.
• De praktische conclusie: de acceptatieplicht komt niet van tafel, maar de nationale invoeringsdatum schuift op totdat duidelijk is hoe de EU-verordening exact uitpakt.

Aandachtspunt voor de adviespraktijk
Neem in klantinventarisaties (zeker bij verbouwing/vermogen/ondernemers) standaard mee:

• Hoe is betaald (pin/overboeking/contant)?
• Bij contant: bedrag, datum, verkoper/leverancier, en onderbouwing herkomst.
• Check of bedragen in de buurt komen van grenzen die tot vragen leiden (zoals € 3.000 in de witwascontext) en leg dat vroeg vast, voordat een geldverstrekker of compliance-afdeling het dossier “op slot” zet.