AI-chatbots onder vuur in Brits onderzoek – en waarom de Fintool AI-Helpdesk fundamenteel anders werkt

BNR trekt daaruit de begrijpelijke conclusie dat het voorlopig geen goed idee is om je financieel adviseur of boekhouder te vervangen door een algemeen AI-systeem. Voor u als professional is de vraag dan:

• Wat betekent dit voor uw eigen inzet van AI?
• Hoe bewaakt u zorgplicht en fiscale juistheid – zeker rond de eigenwoningregeling?
• Waarin verschilt een generieke chatbot van een vakinhoudelijke AI-oplossing zoals de Fintool AI-Helpdesk?

In dit artikel zetten we het juridisch kader, de risico’s en de rol van de Fintool AI-Helpdesk op een rij.

Wat laat het Britse onderzoek zien?

• AI-chatbots geven met grote stelligheid antwoorden op individuele financiële vragen.
• Een deel van die antwoorden blijkt onjuist, incompleet of misleidend.
• Risico’s worden onvoldoende benoemd en de tools geven geen passend beeld van wat voor de individuele gebruiker geschikt is.
• AI-chatbots geven alleen antwoord op basis van gegeven informatie, terwijl die vaak incompleet is. AI ‘ziet’ niet dat er informatie ontbreekt, of tegenstrijdig is.

Kort samengevat: de systemen zijn goed in taal, niet in toezichtrecht, fiscaliteit en klantbelang of inzicht in ontbrekende informatie. Precies op die drie punten wordt een adviseur wél afgerekend.

De juridische lat verandert niet door AI
De Nederlandse toezichthouder is op dit punt helder. In de Wft wordt geen onderscheid gemaakt tussen:

• Advies door een mens,
• Advies via roboadvies, of
• (Deels) geautomatiseerde dienstverlening.

In alle gevallen moet de dienstverlening voldoen aan dezelfde hoge kwaliteitseisen en zorgplicht. De AFM heeft dat al eerder benadrukt in haar publicaties over geautomatiseerde dienstverlening en roboadvies:

• Geautomatiseerd advies kan de kwaliteit en toegankelijkheid vergroten, maar brengt ook extra risico’s mee, bijvoorbeeld bij onjuiste klantinventarisatie of verkeerd ingestelde modellen,
• Daarom moeten instellingen juist bij geautomatiseerd advies aantoonbaar kunnen maken dat het advies passend is en het klantbelang centraal staat.

Met andere woorden: AI is geen vrijbrief om “ergens in de cloud” iets te laten beslissen. De verantwoordelijkheid blijft volledig bij jou als vergunninghoudend adviseur liggen.

Waar gaan generieke AI-chatbots mis – zeker bij de eigen woning?
Wie een generieke chatbot vraagt naar een fiscale vraag rond de eigen woning, herkent waarschijnlijk het patroon: het antwoord klinkt soepel, maar er sluipen fouten in. Het grootste nadeel van AI-chatbots is, dat de bot zich niet realiseert welke informatie precies nodig is om een vraag te kunnen beantwoorden. Bij vragen over de eigenwoningregeling, is soms bijzonder veel informatie over het eigenwoningverleden en de samenlevingsvorm nodig. De chatbot zal daar nooit om vragen, maar geeft antwoord op de vraag op basis van onvolledige informatie.

Denk aan:

• Eigenwoningregeling / overgangsrecht
  • Overgangsrecht wordt verkeerd toegepast;
  • Bijleenregeling wordt genegeerd of verkeerd toegepast;
  • de 30-jaarstermijn renteaftrek wordt op een te simpele manier uitgelegd.
• Box 1 versus box 3
  • Foutieve aannames over wanneer een woning naar box 3 gaat en wat de gevolgen daarvan zijn (zoals bij fictieve vervreemding);;
  • Geen oog voor bijzondere situaties als echtscheiding, overlijden of mede-eigendom in een maatschap/vof.
• Schijnzekerheid
  • Aantwoorden zijn geformuleerd alsof het een helder, sluitend advies is;
  • Bronvermelding ontbreekt, net als een expliciete disclaimer over onzekerheid of alternatieve interpretaties.

Wie zo’n antwoord 1-op-1 overneemt in een adviesrapport, loopt dus direct zorgplicht- en aansprakelijkheidsrisico.

Fintool AI-Helpdesk: domein-AI op basis van 23 jaar Fintool-kennis
Tegen deze achtergrond is het relevant om te kijken naar hoe Fintool zelf AI inzet. De Fintool AI-Helpdesk is geen generieke chatbot, maar een AI-oplossing die:

• Specifiek is getraind op ruim 23 jaar Fintool-kennis,
• Gevoed wordt met de enorme hoeveelheid eerder beantwoorde helpdeskvragen en praktijkcasussen,
• Vvoortdurend is afgestemd op Nederlandse fiscale en financiële regelgeving, met nadruk op eigen woning, box 1/box 3, verdelingen, NHG, schenking & erfbelasting, et cetera.

Belangrijke kenmerken:

• Fiscale focus
  • De AI-Helpdesk richt zich op vaktechnische vraagstukken (eigenwoningregeling, overbrugging, EWR, OHA, verdelingen, box 1/3 etc.) en juist níet op productspecifieke voorwaarden van geldverstrekkers.
• Gebaseerd op praktijkvragen
  • De beschikbare kennis is voor een belangrijk deel afkomstig uit jarenlang door Fintool-experts beantwoorde helpdeskvraagstukken. Het model is dus gevoed met realistische dossiers en de manier waarop experts die hebben geanalyseerd.
• Casusgericht werken
  • Iedere casus wordt opgeslagen in de persoonlijke omgeving van de adviseur. Je kunt per dossier doorvragen, teruglezen en verdiepen.
• Bewuste omgang met onzekerheid
  • In de FAQ wordt expliciet benoemd dat fiscale wet- en regelgeving complex en veranderlijk is, en dat de AI onduidelijkheden aangeeft in plaats van daarover heen te schrijven.

Kortom: Fintool zet AI in als gespecialiseerde vaktechnische assistent, op basis van hetzelfde onderzoeksproces als de menselijke experts – niet als losstaande “magische” chatbot.

AI-Helpdesk is een hulpmiddel, geen adviseur
Belangrijk om te benadrukken – zeker gezien het Britse onderzoek – is dat de Fintool AI-Helpdesk in de adviesketen een andere rol heeft dan een generieke chatbot:

• De AI-Helpdesk neemt uw Wft-vergunning niet over;
• De AI-Helpdesk is geen zelfstandig “adviseur” voor de consument, maar een ondersteunende tool voor de professional;
  • Je blijft als adviseur volledig verantwoordelijk voor:
    • De klantinventarisatie,
    • De interpretatie van de AI-analyse,
    • De concrete productaanbeveling en dossiervorming.

In feite kun je de Fintool AI-Helpdesk zien als een digitale collega die razendsnel de relevante regelgeving, beleidsbesluiten, kennisgroepstandpunten en eerdere Fintool-casussen doorploegt en dit gestructureerd terugkoppelt – mét stappenplan en scenario’s.

Hoe zet je de Fintool AI-Helpdesk praktisch in?
Enkele praktische toepassingsvormen in de dagelijkse adviespraktijk:

1. Vooronderzoek bij complexe eigenwoningcasus

Bijvoorbeeld:

• Doorstromer met oude aflossingsvrije lening + nieuwe annuïtaire lening,
• Verhuur van (een deel van) de eigen woning,
• Echtscheiding met overbedeling en nieuwe financiering,
• Partners met verschillend eigenwoningverleden die samen een woning kopen.

De AI-Helpdesk kan je helpen om:

• De verschillende regimes (vóór of na 2013) naast elkaar te zetten;
• De impact op renteaftrek, eigenwoningverleden en box 3 te structureren;
• Snel scenario’s te maken (“wat als we eerst X doen en pas daarna Y?”).

2. Dubbelcheck van uw eigen redenering

Je kunt jouw eigen analyse invoeren (“ik denk dat dit de fiscale gevolgen zijn”) en de AI-Helpdesk vragen om:

• Jouw redenering na te lopen op inconsistenties;
• Te toetsen of er nog relevante uitzonderingen of beleidsbesluiten zijn;
• Aanvullende aandachtspunten te geven voor dossiervorming en klantcommunicatie.

3. Dossiervorming en klantcommunicatie

Omdat de AI-Helpdesk werkt met vaste formats (bronnen, stappenplan, scenario’s), leent de output zich goed voor:

• Een interne notitie in het dossier,
• Een bijlage bij uw adviesrapport,
• Of een basis voor een klantbrief in begrijpelijke taal.

Belangrijk blijft: je bekijkt en redigeert de tekst, en zorgt dat deze volledig aansluit op de concrete situatie van jouw klant.

Aandachtspunten: governance en AVG
Ook bij gebruik van de Fintool AI-Helpdesk is het verstandig binnen het kantoor duidelijke afspraken te maken:

1. Persoonsgegevens anonimiseren
   In de FAQ wordt benadrukt dat vragen worden gedeeld met de AI-infrastructuur en dat u geen herleidbare persoonsgegevens moet gebruiken.
2. Gebruik vastleggen in het interne beleid
   Leg vast:
   waarvoor de AI-Helpdesk wél en niet wordt gebruikt;
   dat de uitkomst altijd door een adviseur wordt beoordeeld;
   hoe u omgaat met onzekerheden in de output;
   Leg de uitkomst eventueel alsnog voor aan de experts van de Fintool fysieke helpdesk.
3. Vier-ogenprincipe bij impactvolle adviezen
   Laat bij grote financiële impact (bijvoorbeeld bij echtscheiding, overlijden, grote schenkingen of maatwerkconstructies) een collega meekijken naar zowel de AI-analyse als jouw eindadvies. Uiteraard bestaat altijd de mogelijkheid de vraag voor te leggen aan de experts van de Helpdesk van Fintool.nl.

Conclusie: generieke AI is een waarschuwing, Fintool AI-Helpdesk een kans
Het Britse onderzoek onderstreept vooral dit: algemene AI-chatbots zijn geen vervanging voor vaktechnisch financieel advies. Ze missen context, toezichtkader en domeinkennis en kunnen de gebruiker op het verkeerde been zetten.

De Fintool AI-Helpdesk laat zien dat het ook anders kan:

• Domeingerichte AI op basis van 23 jaar Fintool-kennis en helpdeskhistorie;
• Duidelijke inbedding in de bestaande Wft- en zorgplichtkaders, zoals ook door AFM geschetst in leidraad en visiedocument roboadvies; 
• Een werkwijze waarin de menselijke adviseur de regie houdt en AI gebruikt als versneller en kwaliteitsverhoger, niet als vervanger.

Bron: BNR & the Guardian