Een belastingaanslag waarbij voor de jaren 2017 tot en met 2020 te veel inkomstenbelasting in box 3 is geheven, hoeft niet te worden verminderd als die aanslag definitief is komen vast te staan vóór het zogenoemde Kerstarrest van de Hoge Raad van 24 december 2021. Dat heeft de Hoge Raad vandaag beslist in twee zaken die als proefprocedures in het kader van een massaalbezwaarplusprocedure aan de Hoge Raad zijn voorgelegd.

De discussie over box 3 is nog niet klaar. Terwijl Nederland werkt aan een nieuw stelsel waarin het werkelijke rendement centraal staat, komt er vanuit Brussel mogelijk een extra complicatie bij. Een conceptvoorstel van eurocommissaris Wopke Hoekstra om de Europese vrijstelling voor dividendstromen tussen ondernemingen te verruimen is daar de aanleiding voor. Daardoor zou beleggen via een bv fiscaal aantrekkelijker kunnen worden dan privé beleggen in box 3.

De Wet werkelijk rendement box 3 is opnieuw in beweging. Het wetsvoorstel ligt inmiddels bij de Eerste Kamer, maar het kabinet wil het voorstel nog bijslijpen voordat de senaat definitief stemt. Staatssecretaris Eerenberg heeft daarom een pakket met mogelijke verbeteropties in kaart gebracht. De kern: het kabinet probeert de scherpe randen van de vermogensaanwasbelasting te verzachten, zonder de invoering per 1 januari 2028 direct los te laten.

Eerste Kamer heeft het wetsvoorstel op 16 juni 2026 aangemeld voor plenaire behandeling. De plenaire behandeling staat gepland voor 30 juni 2026. De Tweede Kamer nam het wetsvoorstel al aan op 12 februari 2026. Daarmee is de wet nog niet rond, maar het politieke spoor richting een nieuw box 3-stelsel per 2028 blijft vooralsnog intact.

De Nota naar aanleiding van het tweede verslag bij de Wet werkelijk rendement box 3 bevestigt vooral één ding: het kabinet wil het wetsvoorstel per 1 januari 2028 overeind houden, maar ziet het huidige hybride stelsel nadrukkelijk als tussenstap. De vermogensaanwasbelasting moet zo snel mogelijk worden doorontwikkeld naar een volledige vermogenswinstbelasting. Die doorontwikkeling is volgens het kabinet niet afhankelijk van de evaluatie na drie jaar.

Is het voor een klant toegestaan om een 'bouwdepot in eigen beheer' op te starten? Voorbeeld: klant heeft €100.000 spaargeld. Klant wil voor €40.000 verbouwen. Klant plaatst dat geld op een aparte bankrekening. En betaalt met dat geld de verbouwingen. Vraag: telt dit bouwdepot in eigen beheer mee voor de hoeveelheid vermogen (box-3) dat klant heeft?

Zerobonds – ook wel nulcouponobligaties genoemd – zijn obligaties die tijdens de looptijd geen rente uitkeren. Deze obligaties worden voor een prijs beneden de nominale waarde uitgegeven (onder pari). Vervolgens worden deze obligaties doorgaans aan het einde van de looptijd afgelost voor de nominale waarde (à pari). De korting die bij aankoop wordt verkregen, is vergelijkbaar met rente die pas aan het einde van de looptijd van de obligatie wordt uitgekeerd.

Advocaat-generaal Pauwels adviseert de Hoge Raad om niet-bezwaarmakers geen recht te geven op teruggaaf van box 3-heffing over de jaren 2017 tot en met 2020 naar aanleiding van het Kerstarrest. Het gaat om proefprocedures binnen de massaalbezwaarplusprocedure. De conclusie is gepubliceerd op 8 mei 2026 en ziet onder meer op zaaknummer 25/02701, ECLI:NL:PHR:2026:457.

Op 27 maart 2026 heeft de Hoge Raad een prejudiciële beslissing genomen over een vraag die in de box-3-herstelpraktijk vaak “ineens” opduikt: kunnen fiscale partners hun box-3-verdeling (de onderlinge verhouding/toerekening) nog wijzigen als de aanslag onherroepelijk is geworden door een collectieve uitspraak op bezwaar in de massaalbezwaarprocedure? De inzet is praktisch: bij rechtsherstel (naar aanleiding van het Kerstarrest) wordt een nieuwe box-3-berekening gemaakt. Maar die berekening kan sterk afhangen van de partnerverdeling. Als je pas ná de vermindering goed ziet wat het effect is, wil je mogelijk alsnog schuiven.

De Tweede Kamer heeft op 26 februari 2026 een motie aangenomen waarin de regering wordt verzocht om in het nieuwe box 3-stelsel in te zetten op achterwaartse verliesverrekening van ten minste één jaar (carry-back). Daarbij moet het kabinet – als het budgettair knelt – aanvullende dekkingsopties in het brede vermogensdomein aan de Kamer voorleggen en uiterlijk bij de Voorjaarsnota met een voorstel komen.