Radar-uitzending over aflossingsvrije hypotheken: hoe kijken AFM en DNB hiernaar?

Hoewel Radar het onderwerp scherp neerzet, zijn vooral de reacties van de toezichthouders interessant voor de adviespraktijk.

Einde looptijd aflossingsvrije hypotheek
Veel aflossingsvrije hypotheken zijn in het verleden afgesloten met een looptijd van 30 jaar. Voor een deel van deze leningen nadert de einddatum. Formeel moet de lening dan worden afgelost, maar in de praktijk wordt vaak gekeken naar:

• verlenging van de looptijd
• herfinanciering bij dezelfde bank
• oversluiten naar een andere aanbieder

Het knelpunt ontstaat wanneer banken bij deze beoordeling de huidige leennormen toepassen. Daardoor kan een hypotheek die jarenlang probleemloos is betaald, volgens de huidige normen opeens niet meer passen bij het inkomen van de klant.

Reacties van toezichthouders

Naar aanleiding van de uitzending reageerden onder andere:

• Autoriteit Financiële Markten
• De Nederlandsche Bank
• Europese Centrale Bank

Vooral de reactie van de AFM is opvallend. De toezichthouder geeft aan dat banken maatwerk moeten toepassen bij bestaande klanten.

Een belangrijke passage uit de reactie luidt:

“Concreet verwachten we dat banken klanten herfinancieren waarvoor de hypotheek betaalbaar is.”

De AFM lijkt hiermee duidelijk te maken dat banken bij bestaande hypotheken niet automatisch dezelfde normen hoeven toe te passen als bij nieuwe hypotheken. Wanneer de lasten aantoonbaar betaalbaar zijn, verwacht de toezichthouder dat banken zoeken naar een oplossing.

Spanning met beleid van sommige banken
In de praktijk hanteren sommige geldverstrekkers een strikter beleid. Zo werd in de uitzending genoemd dat banken bij verlenging soms alsnog volledig toetsen volgens de actuele hypotheeknormen. Dat kan tot situaties leiden waarin:

• de hypotheek jarenlang probleemloos is betaald
• maar verlenging formeel niet meer binnen de inkomensnormen past

Volgens de AFM moet in zulke gevallen breder worden gekeken naar de feitelijke betaalbaarheid en de individuele situatie van de klant.

Wat betekent dit voor de adviespraktijk?
Voor hypotheekadviseurs is dit een relevant signaal. De reactie van de AFM bevestigt dat bij bestaande klanten maatwerk mogelijk en soms ook gewenst is. Wanneer een geldverstrekker een verlenging of herfinanciering afwijst, kan het daarom zinvol zijn om:

• te kijken naar alternatieve oplossingen binnen dezelfde bank
• de betaalbaarheid van de huidige lasten goed te onderbouwen
• het dossier opnieuw te laten beoordelen

De toezichthouder lijkt immers te verwachten dat banken bij bestaande klanten actief zoeken naar een passende oplossing, zolang de hypotheek verantwoord blijft.

Conclusie
De discussie rond aflossingsvrije hypotheken blijft actueel nu steeds meer leningen hun einddatum naderen. De boodschap van de AFM lijkt te zijn dat banken bij bestaande klanten niet uitsluitend naar de standaard leennormen moeten kijken, maar ook naar de feitelijke betaalbaarheid en individuele situatie. Voor adviseurs betekent dit dat er in sommige gevallen meer ruimte kan zijn voor maatwerk dan op het eerste gezicht lijkt.

Bron:

• Radar-uitzending 30 maart (vanaf 23'10")
• Reacties toezichthouders