Aanpassen box 3-verdeling tussen partners

Feiten van de zaak
In hoofdlijnen speelde het volgende:

• Aan belanghebbende X en zijn fiscale partner zijn IB/PVV-aanslagen 2017 opgelegd.
• De aanslag van de partner stond al onherroepelijk vast (7 mei 2018).
• X maakte bezwaar tegen box 3; zijn bezwaar viel onder de massaalbezwaarprocedure (art. 25a AWR).
• Er kwam een collectieve uitspraak op bezwaar (4 februari 2022) en daarna een individuele verminderingsbeschikking (dagtekening 21 juli 2022).
• Direct daarna (22 juli 2022) vroegen X en partner om de box-3-grondslag volledig aan de partner toe te rekenen (aandeel X naar nihil) op basis van art. 2.17 lid 4 Wet IB 2001.
• De inspecteur weigerde. De Rechtbank Den Haag stelde vervolgens prejudiciële vragen aan de Hoge Raad.

Juridische vraag
De kernvraag was: bestaat (en zo ja: tot wanneer) het recht om de partnerverdeling te wijzigen wanneer:

1. de aanslag (voor het massaalbezwaaronderdeel) onherroepelijk wordt door een collectieve uitspraak op bezwaar (art. 25e AWR), en
2. de cijfermatige gevolgen van die collectieve uitspraak pas duidelijk worden na de individuele verminderingsbeschikking?

Uitspraak van het Hof (Hoge Raad) – samenvatting en overwegingen

Antwoord: ja, wijziging kan alsnog
De Hoge Raad kiest voor een redelijke wetstoepassing: het zou niet logisch zijn dat belastingplichtigen in een massaalbezwaarprocedure minder gelegenheid hebben om hun toerekening te herzien dan belastingplichtigen die via een individuele procedure bij de Hoge Raad uitkomen.

Waarom is dit nodig?
Bij een strikte lezing zou het systeem ertoe leiden dat, doordat de collectieve uitspraak de aanslag “onherroepelijk maakt” voor het aangewezen deel, partners hun wijzigingsmogelijkheid kwijt zijn, terwijl de wetgever bij de aanpassing van de massaalbezwaarprocedure (vanaf 2016) kennelijk geen rekening heeft gehouden met dit effect.

De beslissende termijn: 6 weken ná de individuele vermindering
De Hoge Raad legt de termijn praktisch vast:

• Als de inspecteur in de massaalbezwaarprocedure geheel of gedeeltelijk in het ongelijk is gesteld, mogen partners de verdeling wijzigen tot zes weken nadat de aanslag door de inspecteur ter uitwerking van de collectieve uitspraak is verminderd (art. 25e lid 4 AWR).

Belangrijke afbakening: ambtshalve vermindering geeft géén “tweede kans”
Na die termijn kan men nog wel om ambtshalve vermindering vragen, maar dat opent niet opnieuw de mogelijkheid om de partnerverdeling via art. 2.17 lid 4 Wet IB 2001 te wijzigen.

Bron: Rechtspraak