Verlenging 30-jaarstermijn hypotheekrenteaftrek: wat kost “tot 2040”?

Hieronder de financiële denkrichting voor de adviespraktijk, met onderbouwde bandbreedtes (want: het kabinet heeft nog geen raming gepubliceerd bij deze nieuwe vragen).

Waarom speelt dit juist vanaf 2031?

De 30-jaarstermijn is in 2001 ingevoerd: voor bestaande eigenwoningschulden is de “teller” in veel gevallen op 1 januari 2001 gaan lopen. Daardoor loopt voor de oudste cohorten de aftrek af per 31 december 2030 en wordt 2031 het eerste “grote” omslagjaar. Het uitvoeringsprobleem: de Kamer vragen stellen bij het spanningsveld tussen aftrekduur (30 jaar) en (vermeende) korte bewaartermijnen van gegevens bij uitvoerders. In de Kamervragen wordt ook expliciet gevraagd of het klopt dat de Belastingdienst feitelijk maar vijf jaar aan aangiften/administratie bewaart en hoe dat te rijmen is met 30 jaar aftrek.

Wat kost hypotheekrenteaftrek “in de basis” (context voor elke raming)?
Voor het totaalbeeld zijn twee referenties nuttig:

1. Belastinguitgaven/ramingen (Miljoenennota 2026 – fiscale regelingen): het budgettaire belang van de regeling “Hypotheekrenteaftrek” staat daar op € 11,272 mld (2026) (transactiebasis, lopende prijzen).
2. CBS – gerealiseerd belastingvoordeel eigen woning: in 2024 was de aftrek eigen woning (renteaftrek + Wet Hillen) samen goed voor € 9,5 mld belastingvoordeel; het grootste deel (94%) betreft hypotheekrenteaftrek.

Deze bedragen zijn niet het prijskaartje van “verlengen tot 2040”, maar ze geven schaalgrootte: het gaat al snel om honderden miljoenen per jaar als een relevante subgroep langer aftrek houdt.

Wat betekent “verlengen tot 2040” budgettair?

Twee manieren om ernaar te kijken

A. Top-down (DNB/fiche-benadering uit eerdere Kamervragen). In eerdere beantwoording van feitelijke vragen rond het rapport Belastingen in maatschappelijk perspectief is (via DNB-doorrekening in fichebundel) genoemd:

• Afschaffen 30-jaarstermijn zónder afbouw HRA: jaarlijkse derving € 976 mln in de periode 2031–2042 (bij veronderstelde hypotheekrente 3%).
• Afschaffen 30-jaarstermijn mét stevige afbouw (vanaf 2029): jaarlijkse derving € 380 mln in 2031–2042 (zelfde rente-aanname).

Let op: dit gaat over afschaffen (in feite: geen harde einddatum meer), niet over “alleen verlengen tot 2040”. Maar voor een grove raming kun je het wel “afkappen”:

• Als afschaffen € 976 mln/jaar kost in 2031–2042, dan is verlengen tot 2040 (dus ~10 jaar extra in plaats van ~12 jaar) grofweg € 0,98 mld per jaar in 2031–2040, en cumulatief circa € 9,8 mld over die periode (10 × 0,976).
• Met de afbouwvariant als beleidskader kom je grofweg uit op € 0,38 mld per jaar in 2031–2040, cumulatief circa € 3,8 mld.

Dat zijn ordegroottes, geen kabinetsraming—maar ze sluiten wél aan bij eerdere ambtelijke/DNB-doorrekeningen waarnaar de Kamer al heeft verwezen.

B. Bottom-up (huishoudens × gemiddeld voordeel)
CBS laat zien dat het gemiddelde maandvoordeel van de aftrek eigen woning (dus renteaftrek + Hillen) in 2024 uiteenloopt van ca. € 30 tot € 260 per maand per inkomenskwintiel.

Als je voor de “te verlengen groep” rekent met bijvoorbeeld:

• € 150 per maand gemiddeld voordeel (= € 1.800 per jaar), dan geldt:
  • 100.000 huishoudens → € 180 mln/jaar
  • 250.000 huishoudens → € 450 mln/jaar
  • 500.000 huishoudens → € 900 mln/jaar

En precies dáárom zit je al snel in de buurt van de honderden miljoenen tot bijna € 1 miljard per jaar, afhankelijk van (1) hoeveel huishoudens daadwerkelijk door de 30-jaargrens worden geraakt, (2) de rente-omgeving en (3) de mate waarin men nog (aftrekbare) rente betaalt.

Deze bottom-up bandbreedte past goed bij het top-down anker van ~€ 0,38–0,98 mld/jaar (afhankelijk van beleidsvariant).

Wie “wint” bij verlengen tot 2040 en wat merken klanten?

Voor klantimpact (netto maandlasten)

Als de renteaftrek stopt, stijgen de netto lasten: de betaalde rente blijft, maar het fiscale voordeel valt weg. Dat effect kan vooral bij (deels) aflossingsvrije leningen relevant zijn, omdat daar ook na 30 jaar vaak nog een schuld resteert. Een verlenging tot 2040 betekent dus voor de getroffen cohorten:

• 9 extra jaren lagere netto lasten (2031–2039) en pas in 2040 einde, in plaats van 2031.
• Minder “shock” rond pensionering (waar veel van deze cohorten qua leeftijd in de buurt komen).

Voor de adviespraktijk (dossier & betaalbaarheid)

Los van de vraag “wel/geen verlenging” is de administratieve bewijspositie cruciaal. NHG heeft dit thema al jaren geleden in betaalbaarheidstoetsen benoemd: bij klanten waar binnen 10 jaar HRA kan vervallen, moet dat worden meegenomen in de financieringslast en kan een box 3-leningdeel relevant worden.

Budgettaire bijvangst: risico op “onterecht doorlopende aftrek”

Vermeer benoemt expliciet het scenario dat, bij gebrek aan controleerbaarheid, belastingplichtigen de aftrek “achteloos zullen blijven toepassen” en vraagt of Financiën een hoger derving-risico ziet. Dit is een belangrijk punt voor de interpretatie van “kosten van verlengen”:

• Als verlengen de facto een legalisering wordt van een situatie die anders toch al slecht te handhaven is, dan kan de meerderving van “verlengen” lager uitvallen dan het rekenkundige bedrag.
• Omgekeerd: duidelijke wetgeving + uitvoerbaar registratiespoor kan juist derving beperken, maar vraagt investeringen/ICT/gegevenshuishouding.

Parlementaire context: uitvoerbaarheid staat hoog op de agenda
De Kamer hamert de laatste jaren vaker op uitvoerbaarheid en tegenbewijs/werkelijkheidstoetsen in fiscaliteit. Een voorbeeld is de (gewijzigde) motie over een verkenning naar een uitvoerbare tegenbewijsregeling in box 3-vastgoed (februari 2026). Dat is een ander dossier, maar toont dezelfde lijn: “kan het eerlijk én uitvoerbaar?”

Praktische takeaway voor adviseurs (nu al)

Tot er een kabinetsreactie ligt, kun je in adviesdossiers alvast dit doen:

• Inventariseer 30-jaarspunten per leningdeel (zeker bij verhuizingen/oversluiten/bijlenen): elk leningdeel kan een eigen “startdatum” hebben.
• Dossierhygiëne: maak (met toestemming klant) een “fiscale tijdlijn” in het dossier: eerste aftrekjaar, oversluitmomenten, bijleen, schuldkwalificaties (bestaand/nieuw).
• Scenario’s in maandlasten: laat zien wat er gebeurt bij (a) einde aftrek 2031, (b) verlenging tot 2040, (c) tussenvormen/afbouw (bijv. lagere aftrekpercentages).
• Communicatie: positioneer dit als beleidsrisico én uitvoeringsrisico, niet als vaststaand feit.

Bandbreedte: wat zijn de jaarlijkse kosten van “verlengen tot 2040”?
Op basis van bestaande doorrekeningen en CBS-schaalgegevens is een realistische orde van groot4 mld tot € 1,0 mld per jaar in de jaren 2031–2040, afhankelijk van beleidsvariant (met/zonder afbouw), rente-ontwikkeling en omvang doelgroep.

• cumulatief (2031–2040): grofweg € 3,8 mld tot € 9,8 mld.

De vraag van Vermeer aan de staatssecretaris is daarmee terecht: het gaat niet om “kleingeld”, maar ook niet om het volledige HRA-budget—eerder om een substantieel deel dat in de miljarden kan lopen over een decennium.