Kamer vuurt meer dan 500 vragen af over Wet werkelijk rendement box 3

Eerste Kamer vuurt 500+ vragen af op Wet werkelijk rendement box 3: waar zit de pijn voor de adviespraktijk?
De Wet werkelijk rendement box 3 moet per 1 januari 2028 een einde maken aan het voortdurende box-3-juridische mijnenveld. Maar in het Verslag van de Eerste Kamer (7 april 2026) is duidelijk: de Senaat is nog lang niet “om”. De vragen zijn breed, maar laten zich groeperen in een paar dossiers die voor adviseurs nú al relevant zijn.

Uitvoerbaarheid: “64% vooraf ingevuld” is een forse stap terug
De commissie haalt de uitvoeringstoets nadrukkelijk aan: het aandeel vooraf ingevulde aangiften zou dalen van 85% (2022) naar 64% (2028). Daardoor zouden 1,4 miljoen burgers zelf gegevens moeten gaan aanleveren, en bij 40% van de box-3-plichtigen kan niet worden volstaan met vooraf ingevulde gegevens (met als reële verwachting: extra inzet van administratiekantoor/fiscalist). Praktijkimplicatie (advies & communicatie):

• Verwacht een toename van “doenvermogen-problemen”: cliënten die prima een VIA-aangifte kunnen afronden, maar niet een waarderingsdossier voor illiquide bezittingen.
• Bouw richting 2028 aan een checklist vermogensadministratie (per categorie: bank/spaar, effecten, crypto, vorderingen/schulden, vastgoed, incourant/familiekapitaal).
• Voor cliënten met gemengde box-3-portefeuille: plan tijdig een “data-inventarisatie” (wat komt automatisch binnen, wat niet?).

Liquiditeit en volatiliteit: belasting betalen over “papieren winst”
Meerdere fracties (o.a. BBB/VVD/CDA) zetten de spotlight op stressscenario’s: sterke koersschommelingen + gelijktijdige belastingheffing kan tot gedwongen verkoop leiden, zeker bij illiquide categorieën. Praktijkimplicatie:

• Maak bij beleggende cliënten standaard een liquiditeitsparagraaf: “kan de box-3-heffing worden betaald zonder verkoop?”
• Leg in klantdossiers vast hoe de cliënt denkt om te gaan met jaren van hoge aanwas/laag cash-rendement.

Verliesverrekening en (de roep om) carry-back
De Senaat komt herhaaldelijk terug op de asymmetrie: wel direct heffen bij winst/aanwas, maar verliesverrekening die mogelijk te beperkt is. Er wordt expliciet gesproken over uitbreiding van verliesverrekening en achterwaartse verliesverrekening (carry-back) als reparatiepunt (ook in relatie tot een aangekondigde novelle/aanpassingstraject). Praktijkimplicatie:

• De discussie over carry-back is niet alleen politiek: het beïnvloedt straks risicoprofielen en de vraag of cliënten “netto” niet méér belasting betalen dan hun cumulatieve rendement rechtvaardigt.
• Voor cliënten met volatiele beleggingen: houd rekening met mogelijke herontwerp-regels (novelle) en communiceer dat 2028-details nog kunnen schuiven.

Tweede woning/vakantiewoning: de vastgoedbijtelling als breekpunt
Opvallend scherp zijn de vragen over de vastgoedbijtelling (in de stukken expliciet genoemd als forfaitair element; o.a. “huurwaardeforfait-achtig”): een forfait van 3,35% op de WOZ-waarde, ook bij beperkt eigen gebruik of (gedeeltelijke) leegstand. De kritiek: dit kan structureel hoger uitpakken dan het werkelijke voordeel en daarmee proportionaliteits- en EVRM-risico geven, met mogelijk nieuwe bezwaarprocedures.

Daarnaast wordt gevraagd waarom voor woningen de WOZ-waarde als startwaarde per 1 januari 2028 geldt, terwijl voor “overig vastgoed” de waarde in het economisch verkeer wordt genoemd, en of dat geen ongerechtvaardigd verschil oplevert. Praktijkimplicatie (hier raakt box 3 wél jouw ‘woning’-praktijk):

• Klanten met een vakantiewoning/tweede woning in box 3: leg uit dat het nieuwe stelsel niet “puur werkelijk” is; er blijft een forfaitaire component die juist bij eigen gebruik pijn kan doen.
• Bij (gedeeltelijke) verhuur of tijdelijke leegstand: de Senaat vraagt expliciet hoe huurinkomsten en vastgoedbijtelling samenlopen. Dat is straks cruciaal voor de aangifte-dossiervorming.
• Overweeg proactief een scenarioanalyse: (i) volledig verhuur, (ii) gemengd gebruik, (iii) vooral eigen gebruik.

Heffingsvrij vermogen wordt “heffingsvrij rendement” (€ 1.800 p.p.)
De Eerste Kamer signaleert dat de klassieke heffingsvrije som wordt vervangen door een heffingsvrij rendement van € 1.800 per persoon en dat dit in de praktijk “massaal verkeerd” begrepen kan worden—met risico op onrust en lagere belastingmoraal. Praktijkimplicatie:

• Pas klantcommunicatie aan: “heffingsvrij rendement is geen heffingsvrij vermogen”.
• Voor vermogensplanning wordt het minder voorspelbaar: rendement is onzeker, dus de effectieve vrijstelling schommelt.

Box-arbitrage: “vlucht naar box 2” blijft een schaduwthema
In het verslag komt (o.a. via GroenLinks-PvdA en andere fracties) het punt terug dat vermogenden kunnen uitwijken naar box 2-structuren en daarmee anders (vaak gunstiger / uitstelbaar) worden belast, wat spanning geeft met rechtvaardigheid en doelmatigheid. Praktijkimplicatie:

• Voor (semi)vermogende cliënten: structureer het gesprek als fiscale routekaart (box 3 nu, box 2 mogelijk, maar let op doel/risico’s/anti-misbruik en politiek klimaat).
• Verwacht dat wetgever parallel aan box 3 óók naar box 2-randen moet kijken om “waterbedeffecten” te beperken.

Bron: Rijksoverheid