Evaluatie jaarlijkse ouder-kindvrijstelling schenkbelasting: doeltreffend, maar waarom (nog) relatie-afhankelijk?

Evaluatie jaarlijkse ouder-kindvrijstelling: wat is de kern?
De schenkbelasting kent jaarlijkse vrijstellingen. In het rapport wordt (met bedragen 2026) onderscheid gemaakt tussen:

• € 6.908: jaarlijkse vrijstelling voor ouder → kind
• € 2.769: algemene jaarlijkse vrijstelling voor overige verkrijgers

Die hogere ouder-kindvrijstelling bestaat al lang: ingevoerd in 1917. De vraag is nu: waarom is dit verschil er eigenlijk nog, en wat levert het aantoonbaar op?

Doeltreffendheid: doel 1 wordt gehaald, doel 3 niet meer
Het rapport noemt (historisch) drie doelen/rationales:

1. Kleine schenkingen minder/ niet belasten
   Dat werkt: een vrijstelling zorgt er nu eenmaal voor dat lagere bedragen buiten de heffing blijven.
2. Rekening houden met ‘verwachtingswaarde’
   Een schenking van ouders aan kinderen is “meer te verwachten” dan bijvoorbeeld een schenking van een oudtante. Dit argument wordt in het rapport wel genoemd, maar minder overtuigend gevonden omdat ouder-kind ook al gunstiger wordt behandeld via tarieven (dus je stapelt dan argumenten).
3. Onderhoud/levensonderhoud niet belasten (1917-context)
   Dit doel wordt in de praktijk niet meer bereikt/ is minder relevant: onderhoudskosten worden niet zomaar als schenking gezien en er is bovendien een (wettelijke) onderhoudsplicht in bepaalde situaties.

Doelmatigheid: het echte pijnpunt
De stevigste boodschap zit bij de doelmatigheid: welk concreet beleidsdoel wordt eigenlijk bereikt met het verschil tussen “ouder-kind” en “overigen”, en is dat doel het verschil waard? Het rapport geeft daarbij een indicatie van het gebruik:

• De ouder-kindvrijstelling wordt naar schatting 235.000 keer per jaar gebruikt.
• In circa 183.000 gevallen gaat het om schenkingen die boven de algemene vrijstelling uitkomen, maar binnen de hogere ouder-kindvrijstelling blijven.

Dat betekent dat het verschil tussen beide vrijstellingen vaak relevant is, terwijl het onderliggende waarom (het beleidsdoel) niet scherp is geformuleerd.

Aanbeveling uit het rapport: minder relatie-afhankelijk
De samenleving is sinds 1917 veranderd. Daarom adviseert het rapport om de verschillende vrijstellingen (ouder-kind versus overige personen) te herzien en minder relatie-afhankelijk te maken.

Let op: dit is een evaluatie/aanbeveling, geen wetswijziging. Maar dergelijke rapporten kunnen wel een voorzet zijn richting toekomstig beleid.

Praktijkpunten voor adviseurs (nu al nuttig)

1) Leg het motief vast (niet alleen het bedrag)
Cliënten schenken vaak “jaarlijks tot de grens”. Als grenzen of voorwaarden veranderen, is het prettig als in het dossier duidelijk is waarom werd geschonken (ondersteuning, vermogensplanning, familiebank, afbouw lening, etc.).

2) Herijk periodieke schenkingen
Zeker bij vaste jaarlijkse schenkingen: zorg dat je snel kunt bijstellen (bedrag/ontvanger/timing) als het beleidsklimaat schuift.

3) Blijf alert op samenloop met woningthema’s
Hoewel de ‘jubelton’ is verdwenen, blijven schenkingen belangrijk bij (onder meer) familieleningen, aflossingen en vermogensoverheveling binnen families. De politieke gevoeligheid rond schenkregimes blijft daarmee actueel.