CHATGPT maakt fouten

De relevante juridische kern: is een huwelijk tot stand gekomen als de aanstaande echtgenoten niet (of niet met dezelfde strekking) de verklaring van art. 1:67 BW afleggen, ook al staat er een huwelijksakte in de registers en is het huwelijk verwerkt in de BRP?

Feiten van de zaak

De belangrijkste feiten op een rij:

• In de huwelijksakte staat dat man en vrouw op 19 april 2025 in Zwolle met elkaar zijn gehuwd; dit is ook verwerkt in de BRP.
• De officier van justitie vraagt de rechtbank om doorhaling van die huwelijksakte.
• Het bruidspaar had een buitengewoon ambtenaar voor één dag (“eendagsbabs”) gevraagd.
• Tijdens de ceremonie was óók een (reguliere) trouwambtenaar van de gemeente aanwezig.
• De eendagsbabs gebruikte een met ChatGPT opgestelde toespraak.
• De kernzin was (verkort): de eendagsbabs verklaart hen “man en vrouw” nadat zij op vragen (“beloof jij…?”, “kies jij…?”) hebben geantwoord.
• Het bruidspaar bevestigt dat de wettelijke verklaring van art. 1:67 BW niet is uitgesproken, maar vindt dat de fout niet bij hen hoort en dat (mede door de aanwezigheid van de ambtenaar) ter plekke had kunnen worden gecorrigeerd. Ze vragen ook of de oorspronkelijke datum administratief kan worden “gehouden”.

Artikel 67 (Verklaring en voltrekking huwelijk) schrijft voor dat :

1. De aanstaande echtgenoten moeten ten overstaan van de ambtenaar van de burgerlijke stand en in tegenwoordigheid van de getuigen verklaren, dat zij elkander aannemen tot echtgenoten en dat zij getrouw alle plichten zullen vervullen, die door de wet aan de huwelijkse staat worden verbonden.
2. Terstond nadat deze verklaring is afgelegd, verklaart de ambtenaar van de burgerlijke stand, dat partijen door de echt aan elkander zijn verbonden, en maakt hij daarvan in het daartoe bestemde register een akte op.

Juridische vraag
De centrale juridische vraag luidt:

Behoort de huwelijksakte (2025, nr. …) wel of niet in de registers van de burgerlijke stand, als de aanstaande echtgenoten niet de verklaring van art. 1:67 lid 1 BW hebben afgelegd (of althans niet met dezelfde strekking)?

Daaraan gekoppeld:

• Kan de rechtbank bij doorhaling nog “coulant” zijn met behoud van de huwelijksdatum?
• Wat is het rechtsgevolg: nietig huwelijk of geen huwelijk (non-existent)?

Uitspraak van de rechtbank (kern + overwegingen)

4.1 Juridisch kader: doorhaling en volledige toets
De rechtbank baseert zich op art. 1:24 BW: als een akte ten onrechte in de registers staat, kan doorhaling worden gelast. Daarbij moet de rechtbank volledig toetsen of de akte in de registers thuishoort (met verwijzing naar HR 16 oktober 1992, ECLI:NL:HR:1992:ZC0725).

4.2 Huwelijksverklaring is constitutief (art. 1:67 BW)
Art. 1:67 lid 1 BW schrijft voor dat aanstaande echtgenoten ten overstaan van de ambtenaar en in tegenwoordigheid van de getuigen verklaren:

1. dat zij elkaar aannemen tot echtgenoten; en
2. dat zij getrouw alle plichten zullen vervullen die de wet aan de huwelijkse staat verbindt.

“Door de verklaringen van de echtgenoten wordt het huwelijk gesloten.”

4.3 Toespraak (ChatGPT) voldoet niet
De rechtbank citeert de relevante passage uit de toespraak en concludeert:

• Uit de tekst blijkt dat de man en vrouw de verklaring van art. 1:67 BW niet hebben afgelegd.
• Man en vrouw hebben dit ook schriftelijk en ter zitting bevestigd.
• De gegeven antwoorden (“beloof jij…?”, “kies jij…?”) bieden onvoldoende aanknopingspunten om te zeggen dat ze dezelfde strekking hebben als de wettelijke verklaring.

Daarmee geldt: als de verklaring niet is afgelegd, komt geen huwelijk tot stand (de rechtbank verwijst daarbij naar HR-jurisprudentie).

4.4 Gevolg: geen huwelijk, dus akte ten onrechte → doorhalen
Omdat er geen huwelijk tot stand is gekomen, staat de huwelijksakte ten onrechte in de registers en moet deze worden doorgehaald. De rechtbank begrijpt dat de datum emotioneel belangrijk is, maar kan “niet voorbijgaan aan wat in de wet staat”. Dictum: de rechtbank gelast de ambtenaar van de burgerlijke stand van Zwolle de huwelijksakte door te halen.

Bron: Rechtspraak