AFM: AMLA publiceert technische standaarden voor cliëntenonderzoek, zakelijke relatie en groepsbrede vereisten

Van Europese verordening naar de dagelijkse praktijk
Het Europese anti-witwaspakket bestaat onder meer uit de Anti-Money Laundering Regulation (AMLR), de zesde anti-witwasrichtlijn (AMLD6) en de oprichting van AMLA. Vooral de AMLR is voor financiële instellingen van belang. Anders dan een richtlijn werkt een Europese verordening rechtstreeks in de lidstaten. Veel verplichtingen die nu via de Nederlandse Wwft worden geregeld, krijgen daardoor een rechtstreeks Europees kader. Fintool schreef eerder al dat de implementatie van het Europese AML-pakket hét moment is om de risicogebaseerde aanpak opnieuw en duidelijker neer te zetten. AMLA moet daarnaast zorgen voor een meer geharmoniseerde toepassing van de regels binnen de Europese Unie. Met de nu gepubliceerde Regulatory Technical Standards (RTS) wordt duidelijker hoe onderdelen van de AMLR in de praktijk moeten worden toegepast.

Cliëntenonderzoek verder uitgewerkt
Een belangrijk onderdeel betreft het cliëntenonderzoek. De technische standaarden beschrijven onder meer hoe instellingen cliënten moeten identificeren en verifiëren en op welke wijze zakelijke relaties doorlopend moeten worden gemonitord. Voor financiële ondernemingen is dit relevant omdat niet alleen moet worden gekeken óf een cliëntonderzoek wordt uitgevoerd, maar ook naar de inrichting, diepgang en vastlegging ervan. De bestaande Nederlandse praktijk is sterk gebaseerd op een risicogebaseerde benadering. Ook de herziene Wwft/Sw-Leidraad van de AFM uit 2024 besteedde daar nadrukkelijk aandacht aan. De intensiteit van maatregelen moet aansluiten bij het daadwerkelijke risico van de cliënt en de dienstverlening. De Europese standaarden zullen die aanpak verder uniformeren.

Wanneer is sprake van een zakelijke relatie?
AMLA werkt daarnaast criteria uit voor het onderscheid tussen:

• een zakelijke relatie;
• een occasionele transactie; en
• verschillende transacties die onderling met elkaar samenhangen.

Dat onderscheid is belangrijk omdat het mede bepaalt wanneer een cliëntenonderzoek verplicht is en welke omvang dat onderzoek moet hebben. Voor instellingen kan dit aanleiding zijn om bestaande procedures en beslisbomen opnieuw tegen het licht te houden. Denk bijvoorbeeld aan de vraag wanneer meerdere afzonderlijke transacties in werkelijkheid als één samenhangend geheel moeten worden beschouwd.

Ook groepsbrede beheersing aangescherpt
Voor financiële groepen bevatten de technische standaarden minimumeisen voor de beheersing van witwas- en terrorismefinancieringsrisico's binnen de gehele groep. Daarbij moet niet uitsluitend naar Nederlandse activiteiten worden gekeken. Ook activiteiten van groepsonderdelen in andere landen, waaronder derde landen buiten de Europese Unie, moeten in de groepsbrede risicoanalyse worden betrokken. Beleid, interne procedures, controles en governance moeten aansluiten bij de risico's die binnen de gehele organisatie aanwezig zijn.

Nog niet definitief, maar wel bruikbaar
De technische standaarden zijn door AMLA aangeboden aan de Europese Commissie. De formele vaststelling moet dus nog plaatsvinden. Dat betekent echter niet dat ondernemingen tot dat moment niets hoeven te doen. Volgens de AFM bieden de stukken nu al voldoende inzicht om met de voorbereidingen te beginnen.

Wat kan een onderneming nu al doen?
De AFM noemt verschillende voorbereidende werkzaamheden. Een belangrijk startpunt is een verschillenanalyse tussen de huidige verplichtingen en de toekomstige Europese regels. Vervolgens kan worden beoordeeld welke aanpassingen nodig zijn in de eigen risicobeoordeling, beleidsdocumenten, procedures en operationele processen. Daarnaast wijst de AFM op het tijdig opleiden van medewerkers en het informeren van compliance, risicomanagement, bestuur en — waar van toepassing — de Raad van Commissarissen. Voor de praktijk kan een eerste inventarisatie daarom bestaan uit:

1. het in kaart brengen van de bestaande cliëntenonderzoeksprocedures;
2. het vergelijken daarvan met de nieuwe AMLR en beschikbare AMLA-standaarden;
3. het beoordelen of systemen voldoende gegevens vastleggen voor de toekomstige monitoring;
4. het opnieuw beoordelen van de eigen risicoanalyse;
5. het vastleggen welke beleids- en proceswijzigingen vóór juli 2027 nodig zijn.

Ook in hypotheek- en vermogensdossiers kan dit praktisch doorwerken. Wanneer bijvoorbeeld eigen middelen, schenkingen, familie-financieringen of andere geldstromen onderdeel zijn van een transactie, kan de wijze waarop financiële instellingen de herkomst en samenhang van die middelen beoordelen verder worden geharmoniseerd.

Niet wachten tot juli 2027
De belangrijkste boodschap van de AFM is daarmee vooral organisatorisch: 10 juli 2027 is de datum waarop een belangrijk deel van het nieuwe kader gaat gelden, maar niet de datum waarop de voorbereiding moet beginnen. Met de AMLR, AMLD6 en inmiddels steeds meer technische standaarden en richtsnoeren is voldoende informatie beschikbaar om de eerste impactanalyse uit te voeren. Voor instellingen die onder het nieuwe Europese kader vallen, ligt het daarom voor de hand om gedurende 2026 en begin 2027 stapsgewijs vast te stellen welke processen, systemen, dossiers en interne verantwoordelijkheden moeten worden aangepast.

Bron: Autoriteit Financiële Markten / AMLA

Trefwoorden: AMLA, AMLR, Wwft, cliëntenonderzoek, anti-witwasregelgeving