Honderdduizenden huishoudens “vergeten” dat hypotheekrenteaftrek kan stoppen: wat speelt er richting 2031?

Het gaat vooral om mensen met (deels) aflossingsvrije hypotheken uit de jaren ’90/begin ’00. Dat sluit aan bij wat ook in Kamervragen en de beantwoording door minister Heinen terugkomt: “in 2031 en de jaren daarna” verliezen mensen met een aflossingsvrije hypotheek het recht op hypotheekrenteaftrek en dat kan doorwerken in herfinanciering en betaalbaarheid, zeker rond pensionering.

Belangrijk: het gaat niet om “alle” hypotheken tegelijk. Het exacte einde hangt af van het individuele startmoment van de renteaftrek (de 360-maanden-telling), maar 2031 is voor veel dossiers wél een eerste harde mijlpaal.

Wat is het risico voor (deels) aflossingsvrij?
Bij een annuïtaire/lineaire hypotheek daalt de schuld door aflossing; bij aflossingsvrij blijft (een deel van) de schuld vaak staan. Als dan HRA wegvalt, blijft de bruto rente gelijk, maar valt het fiscale voordeel weg → netto lasten stijgen. De politiek en toezichthouders plaatsen dit nadrukkelijk in de context van senioren:

• Inkomensdaling na pensionering → lagere leencapaciteit.
• Einde HRA (na 30 jaar) → hogere netto lasten.
  Tegelijkertijd meer aandacht van toezichthouders (ECB/DNB) voor aflossingsvrij → kan leiden tot verdere afbouw in de markt.

Wat zegt de minister: schaal en aanpak
De beantwoording van 19 maart 2026 (minister Heinen) geeft een aantal nuttige “ankerpunten” voor de adviespraktijk:

• Ruim 2,5 miljoen mensen in Nederland hebben een (deels) aflossingsvrije hypotheek.
• AFM-onderzoek (2021) schatte dat circa 78.000 huishoudens risico lopen dat zij hun aflossingsvrije hypotheek niet kunnen herfinancieren bij einde looptijd (met kans op restschuld).
• Sinds de campagne ‘Word ook aflossingsblij’ (2018) hebben kredietaanbieders tot eind 2024 1,76 miljoen klanten benaderd; 744.000 ondernamen acties om hun situatie te verbeteren.
• De minister benadrukt dat aanbieders en adviseurs moeten blijven benaderen/activeren en dat AFM hierop toeziet.

Kortom: het probleem is bekend, er is veel gedaan, maar onwetendheid blijft hardnekkig.

Praktische duiding voor adviseurs: waar gaat het mis?

1) “Niemand weet het precies”
Van Bruggen signaleert dat klanten denken dat geldverstrekker of Belastingdienst wel op tijd waarschuwt, terwijl historische gegevens (oude leningdelen, verhuizingen, omzettingen, voortzettingen van aftrek) niet altijd eenvoudig zijn te reconstrueren.

2) Stapeling rond pensioen
De minister benoemt expliciet dat lagere pensioeninkomens en het wegvallen van HRA samen kunnen betekenen: minder leenruimte terwijl toekomstige netto lasten juist oplopen.

3) Aflossingsvrij is niet per se “fout”, maar vraagt planning
Er is doorgaans veel overwaarde en lagere LTV bij aflossingsvrij, maar dat neemt het probleem niet weg als herfinanciering op inkomen moet of als de bank strakker toetst.

Handelingsperspectief: wat kun je nu al doen?
Hieronder een praktisch lijstje dat je één-op-één kunt gebruiken in klantcommunicatie (zonder meteen te adviseren “oversluiten!”).

A. Check: wanneer eindigt de 30-jaarstermijn in dit dossier?

• Inventariseer startmoment HRA (360 maanden) per leningdeel.
• Let op: bij wijzigingen (verhuizen, oversluiten, omzettingen) kan de “teller” anders lopen dan klanten denken.

B. Scenario: wat gebeurt er met netto lasten als HRA wegvalt?

• Reken met netto-lastensprong: rente blijft, aftrek verdwijnt.
• Neem dit mee in “toekomstige betaalbaarheid”, zeker bij klanten die binnen enkele jaren met pensioen gaan.

C. Opties (breed) om risico’s te dempen

• (Deels) aflossen (ook klein kan helpen).
• Rentevast-strategie heroverwegen (stabiliteit vs. flexibiliteit).
• Herstructureren van leningdelen (waar passend binnen regels en acceptatiekaders).
• Buffer/vermogen: overwaarde, spaargeld, beleggingsopbouw, etc. (altijd in samenhang bekijken).

D. Communicatie: maak het concreet
Veel klanten “weten het niet” omdat het abstract blijft. Gebruik daarom:

• een datum (bijv. “per 1 januari 2031 kan voor dit leningdeel het aftrekrecht stoppen”),
• een bandbreedte van netto effect,
• en een keuzemenu met vervolgstappen (in gesprek, berekening, dossiercheck).

Top 3: eerder op Fintool.nl over dit thema (met datum, URL en ID)

Omdat het onderwerp al jaren speelt, is het nuttig om drie relevante Fintool-publicaties erbij te pakken:

1. 13 feb 2026 – Verlenging 30-jaarstermijn hypotheekrenteaftrek: wat kost tot 2040?
   ID 44281 – URL: https://www.fintool.nl/44281/verlenging-jaarstermijn-hypotheekrenteaftrek.htm

2. 25 feb 2021 – Wijzigingen NHG (juli 2021) (met passage over meenemen vervallen HRA in financieringslast en mogelijkheid box 3-leningdeel binnen NHG-context)
   ID 31195 – URL: https://www.fintool.nl/31195/wijzigingen-nhg-juli-2021.htm

3. 01 okt 2018 – Campagne ‘word ook aflossingsblij’ van start
   ID 27854 – URL: https://www.fintool.nl/27854/campagne-word-ook-aflossingsblij-start.htm