Kifid 2025-0973: betaalrekening als voorwaarde voor schadeverzekeringen géén koppelverkoop

Wat speelde er precies?

• De consument kon wél een autoverzekering afsluiten zonder betaalrekening, maar voor andere schadeverzekeringen moest hij eerst een betaalrekening openen (tegen kosten).
• De consument stelde dat premie-incasso en gebruik van de bank-app ook via andere banken zou kunnen; volgens hem was de rekeningplicht dus onnodig en onrechtmatig.
• De bank/verzekeraar voerden o.a. aan dat de wet (waaronder de Insurance Distribution Directive – IDD) deze werkwijze niet verbiedt en dat de bank beleidsvrijheid heeft in met wie zij een klantrelatie aangaat.

Kifid formuleert de kernvraag: mag de bank de betaalrekening als voorwaarde stellen voor het kunnen afsluiten van verzekeringen bij de verzekeraar?

Juridisch kader: IDD en Wft (koppelverkoop ≠ altijd verboden)

Kifid zet eerst het relevante kader uit de IDD (Richtlijn 2016/97/EU) uiteen:

1) Pakketverkoop met informatieplicht (art. 24 lid 1 IDD)

Als een verzekeringsproduct samen met een ander product/dienst als pakket wordt aangeboden, geldt vooral een informatieplicht: de klant moet o.a. kunnen zien of onderdelen ook los verkrijgbaar zijn (en welke kosten bij welke onderdelen horen).

2) Verzekering als “nevenproduct”: soms wel keuzevrijheid verplicht (art. 24 lid 3 IDD)

Als de verzekering een aanvulling is op een goed of dienst (denk aan telefoon-/fiets-/reisverzekering bij aankoop), moet de klant doorgaans het hoofdproduct óók zonder verzekering kunnen afnemen. Dit is in NL geïmplementeerd in o.a. art. 4:63a Wft (verzekeraars) en art. 4:75a Wft (bemiddelaars).

Belangrijke uitzondering: die keuzevrijheid geldt níet als het hoofdproduct een betaalrekening is (zoals gedefinieerd in de Payment Accounts Directive).

Waarom Kifid dit géén verboden koppelverkoop vindt

Kifid erkent dat dit in de praktijk voelt als “gedwongen” combineren: wie de verzekering wil, moet ook de betaalrekening “afnemen”. Maar vervolgens komt de kernoverweging:

• Er is geen wettelijke bepaling (in het aangehaalde IDD/Wft-kader) die deze specifieke voorwaarde verbiedt.
• De regels die wél over koppelverkoop gaan, zien op andere situaties (bijv. verzekering als nevenproduct bij een goed/dienst, of pakketverkoop met informatieplichten).
• Bovendien heeft de consument voldoende alternatieven om vergelijkbare verzekeringen elders af te sluiten; daarom is er ook geen grond om dit als strijdig met de Mededingingswet te bestempelen.

En de eis “dan moet de betaalrekening gratis zijn”?

Ook daar is Kifid helder over: een bank heeft in beginsel beleidsvrijheid om productkosten vast te stellen; de commissie treedt daar niet in. De consument onderbouwde onvoldoende waarom de rekening kosteloos zou moeten zijn als de bundel op zichzelf is toegestaan.

Praktische betekenis voor de adviespraktijk

1) Verwachtingsmanagement bij klanten: “mag dit?” is vaak “ja, tenzij…”

Deze uitspraak onderstreept dat “koppelverkoop” in het dagelijks taalgebruik snel als “verboden” wordt gezien, terwijl de wet vooral situatie-afhankelijk werkt:

• Pakketverkoop → vaak toegestaan, maar met transparantie-/informatieverplichtingen.
• Verzekering als nevenproduct → vaak keuzevrijheid verplicht (tenzij uitzonderingen).
• Betaalrekening als toegangsticket tot bepaalde verzekeringen → volgens Kifid niet verboden op basis van de hier besproken regels.

2) Relevantie bij (eigen woning) dossier: opstal/inboedel en bankrelatie

In de eigenwoningpraktijk komt dit vooral terug bij:

• Oversluiten/verhuizen: klant wil “alles mee” (rekening, verzekeringen, hypotheek), maar loopt tegen productvoorwaarden aan.
• Kostenvergelijking: als een verzekering alleen met betaalrekening kan, hoort de rekeningfee in de totale “bundelprijs” thuis.
• Alternatieven: als klant geen betaalrekening wil (of al elders een pakket heeft), is een andere verzekeraar/distributeur vaak de snelste oplossing.

3) Let op het onderscheid: “rekening als hoofdproduct” vs. “verzekering als nevenproduct”

De IDD/Wft-regels die keuzevrijheid afdwingen, zijn vooral geschreven voor het scenario waarin de verzekering het bijproduct is. In deze zaak was de dynamiek omgekeerd: de bank stelde juist de rekening als toegangseis voor de verzekering. Kifid ziet daarin geen wettelijke “knip” die dit verbiedt.

Tot slot

Deze Kifid-uitspraak is vooral een reality check: niet elke vorm van bundeling is verboden koppelverkoop. Voor adviseurs zit de winst in het vroegtijdig signaleren van bundelvoorwaarden (zoals een rekeningplicht), het meenemen van alle kosten in de vergelijking én het paraat hebben van alternatieven voor klanten die “niet willen bankieren om te mogen verzekeren”.

Bron: Kifid