Arrest Hoge Raad over besparingsmogelijkheid successierecht bij uitgestelde levering eigen woning

Hof Amsterdam had geoordeeld dat geen sprake was van een fictief erfrechtelijke verkrijging zoals de inspecteur had gesteld, omdat geen vermogensbestanddeel van de erflater was omgezet in een genotsrecht. Het oordeel van het hof leidde in onderhavige procedure tot een aanzienlijke besparing in het successierecht.

De staatssecretaris van Financiën stelde vervolgens beroep in cassatie onder verwijzing naar enige arresten van de Hoge Raad, onder andere over schuldigerkenning zonder feitelijke rentebetaling tijdens het leven van de erflater. De Advocaat-Generaal bij de Hoge Raad concludeerde op 17 juli 2007 dat het cassatieberoep niet gegrond was.

De Hoge Raad wees het cassatieberoep echter af. De door de staatssecretaris aangehaalde arresten hadden betrekking op andere feitelijke of juridische situaties dan in het onderhavige geval. De Hoge Raad bevestigde de uitspraak van Hof Amsterdam.

De wettelijke regeling inzake de fictief erfrechtelijke verkrijging werkt als volgt. Stel dat iemand tijdens zijn leven een aan hem toebehorend eigendomsrecht - van bijvoorbeeld een woning - heeft omgezet in een genotsrecht (vruchtgebruik) dat eindigt bij zijn overlijden. Als vervolgens deze persoon overlijdt, dan behoort de woning niet meer tot zijn vermogen zodat de heffing van successierecht hierover in beginsel niet kan plaatsvinden bij de verkrijger van het vermogensbestanddeel. Om te voorkomen dat op deze wijze successierecht wordt ontgaan, wordt onder voorwaarden bij de verkrijger het vermogensbestanddeel toch aangemerkt als een fictieve erfrechtelijke verkrijging. Op deze manier is heffing van successierecht mogelijk over de waarde van het vermogensbestanddeel. De verkrijger mag op de waarde van zijn verkrijging nog wel het bedrag dat de overledene heeft bedongen bij de omzetting in een genotsrecht  - inclusief een interest - in aftrek brengen.

Op 14 april jongstleden heeft de staatssecretaris de contouren van het binnenkort verwachte wetsvoorstel Wet schenk- en erfbelasting bekendgemaakt. Onder deze nieuwe wet zal een belastingbesparing als in onderhavige procedure waarschijnlijk niet langer meer mogelijk zijn.

Bron: PricewaterhouseCoopers, 10-06-2008