Waterrobuust herstel door verzekeraars: van “terug naar oud” naar “build back better”

In het eindrapport “Waterrobuust herstel door verzekeraars” (16 december 2025, Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat) staat centraal hoe waterrobuust herstel onderdeel kan worden van schadeverzekeringen: zodat verzekeraars (en/of hun klanten) bij herstel vaker kiezen voor maatregelen die toekomstige schade beperken of voorkomen.

Wat is waterrobuust herstel?
Het rapport definieert waterrobuust herstel als: het herstellen van fysieke, verzekerde schade aan een object zó dat bij toekomstige watergerelateerde gebeurtenissen de schade wordt beperkt dan wel voorkomen. Internationaal wordt dit vaak kort samengevat als “build back better”: na schade niet alleen repareren, maar meteen slimmer en weerbaarder opbouwen.

Waarom is dit interessant?
De potentiële voordelen zijn breed:

• Minder herhaalschade: Nederlands onderzoek waar het rapport naar verwijst laat zien dat waterrobuuste maatregelen (modellering) circa 70–90% schadereductie kunnen opleveren, afhankelijk van type maatregel (dry- vs wet-proofing) en context.
• Lagere maatschappelijke schade: minder herstelstress, minder tijdelijke huisvesting, minder verstoring in wijken en ketens.
• Klantwaarde en vertrouwen: waterrobuust herstel past in de bredere beweging naar duurzaam schadeherstel en maatschappelijke verantwoordelijkheid van verzekeraars.

Een belangrijke nuance: de financiële baten zijn lastig “generiek” te kwantificeren, omdat woningtype, locatie, risico, omgeving en maatregelpakket sterk verschillen. Het rapport noemt wel buitenlandse inzichten (VK) waar investeringen in build back better zich in modellen binnen enkele jaren kunnen terugverdienen, maar die uitkomsten zijn niet één-op-één naar Nederland te vertalen.

Welke maatregelen horen hierbij?
Het rapport maakt een kernonderscheid tussen:

1) Dry-floodproofing (water buiten houden)
Voorbeelden: terugslagklep op riolering, instroompunten afdichten/verhogen, (tijdelijke) waterkeringen bij deuren/ramen, waterdichte/drukbestendige ramen en deuren, waterdichte gevels/plinten.

2) Wet-floodproofing (schade beperken als water binnenkomt)
Voorbeelden: waterbestendige vloeren (tegel/PVC), waterbestendige materialen/wanden, elektra/stopcontacten hoger plaatsen, apparatuur op verhoging, gevoelige functies naar hogere verdiepingen.

De rapportage bundelt maatregelen bovendien in “clusters” van relatief eenvoudige quick wins (materialen/afwerking, installaties hoger) tot ingrijpende opties (gebouw verhogen, drijvend of op palen).

Drie belemmeringen die opschaling nu remmen
Het rapport benoemt drie knelpunten die maken dat waterrobuust herstel nog niet breed wordt toegepast:

1. Het indemniteitsbeginsel (art. 7:960 BW)
   Verzekeraars ervaren dit vaak als blokkade: een verzekerde mag door schade-uitkering niet “duidelijk voordeliger” worden. Het rapport concludeert echter dat het indemniteitsbeginsel onder voorwaarden wél ruimte kan laten voor waterrobuust herstel (bijvoorbeeld via inrichting van vergoeding/voorwaarden).
2. Economische logica / business case
   Individuele verzekeraars zien niet altijd een sluitende business case om structureel meerkosten van waterrobuust herstel te dragen. Het rapport duidt dat sectorbrede afspraken of overheidskaders deze prikkel kunnen veranderen.
3. Mededingingsregels
   Afspraken tussen verzekeraars over polisvoorwaarden en vergoedingen raken al snel concurrentie. Tegelijk signaleert het rapport dat afspraken over implementatie van waterrobuust herstel niet per definitie verboden zijn, mede omdat duurzaamheidsoverwegingen in de mededingingscontext steeds zwaarder meewegen.

Vier scenario’s: hoe kan dit in de praktijk landen?
Het rapport schetst vier routes (oplopend in impact en “dwingendheid”):

1. Waterrobuust herstel door de verzekerde
   De verzekeraar vergoedt schade, de verzekerde kiest (al dan niet) voor robuuste maatregelen.
2. Een waterrobuust verzekeringsproduct
   Polisvoorwaarden en herstelprocessen sturen expliciet op robuuste herstelkeuzes.
3. Afspraken tussen verzekeraars (sectorbreed)
   Standaardiseren van aanpak en prikkels om het collectieve probleem (herhaalschade) collectief op te lossen.
4. Een (wettelijke) verplichting tot waterrobuust herstel
   Maximale impact; kosten worden dan in brede zin gespreid, maar vraagt stevige beleidskeuzes.

Daarbij benadrukt het rapport dat vooraf keuzes nodig zijn over de afbakening, zoals: alleen herstel bij wateroverlastschade of ook bij andere schades, en waterrobuust herstel “in enge zin” (bij schade) of “in ruime zin” (ook preventieve versterking van de woning).

Wat betekent dit voor de adviespraktijk
Hoewel het rapport verzekeringsgericht is, raakt dit ook de eigen woning-dossiers:

• Herstel = verbouwing: waterrobuuste keuzes zijn vaak tegelijk woningverbeteringen (materialen, installaties, indeling). Dat vraagt afstemming met budget, planning, aannemer én soms financiering.
• Verwachtingsmanagement met klanten: veel consumenten denken dat “waterschade” altijd en volledig verzekerd is; in werkelijkheid hangen dekking, oorzaak en uitsluitingen sterk af van polis en type waterincident.
• Toekomstbestendigheid als gespreksonderwerp: bij schade of verbouwplannen kan “build back better” een logisch haakje zijn om ook naar risico’s (locatie, kelder, begane grond, installaties) te kijken.

Bron: Waterrobuust herstel door verzekeraars – Eindrapport