Overleden eigenaren, vastlopende plannen

Verklaring van erfrecht inschrijven is niet verplicht
Die 340.000 objecten staan op naam van zo’n 260.000 mensen die overleden zijn. Maar van wie dat perceel of die woning dan nu is? “Als iemand overlijdt, is het niet verplicht om een Verklaring van erfrecht in de registers te laten inschrijven,” legt bewaarder Jacques Vos uit. “Daardoor blijft de officiële eigenaar onbekend.”

Onbruikbare woningen en grond
Volgens Vos gaat het vaak om situaties waarin 1 van de partners overlijdt en de ander later ook komt te overlijden. “Als er dan niets wordt vastgelegd, ontstaat er juridisch veel onduidelijkheid. Het object blijft in het register op naam staan van de 1e overledene. En dat betekent voor de maatschappij: je mag en kunt er niets mee. De woning niet gebruiken, de grond niet inzetten, geen plannen uitvoeren.”

Zonder eigenaar geen rechtszekerheid
“Wij willen als Kadaster rechtszekerheid bieden” zegt Vos. “Maar als we niet weten wie de nieuwe eigenaar is, kunnen we die niet registreren. Daarmee neemt de bruikbaarheid van de Basisregistratie Kadaster af, omdat die niet meer de werkelijke situatie weergeeft. Maar een Verklaring van erfrecht laten opstellen bij een notaris kost geld. Daarom doen erfgenamen dit niet altijd. En inschrijven is niet wettelijk verplicht.”

Aantal inschrijvingen neemt toe
De laatste jaren gaat het wel steeds beter. “We deden al vaker oproepen en zien dat notarissen nu vaker een Verklaring van erfrecht bij ons inschrijven. Het aantal woningen en percelen met een overleden eigenaar neemt nog wel toe, maar veel minder snel dan eerst.” 

De wet versoepelen
Maar het grootste probleem ligt in het verleden. Meer dan 150.000 objecten staan al langer dan 5 jaar op naam van iemand die is overleden. Daarvan is steeds moeilijker te achterhalen wie de erfgenamen zijn. En de regels zijn veranderd. Zo hoefden verklaringen van erfrecht tot 2003 niet per se een notariële akte te zijn. Dat heette dan een onderhandse verklaring. Maar die zijn nu niet meer toegestaan. Tijd om de wet te versoepelen, vindt Vos. “We willen graag ook oudere, onderhandse verklaringen kunnen inschrijven. In veel van die oude gevallen kunnen we dan eindelijk weer vaststellen wie de eigenaar is.” 

Het stukje grond van mevrouw Meppelder
Voor een voorbeeld uit de praktijk gaan we naar Rotterdam, waar 1 van die 340.000 percelen ligt. Daar blijkt een klein stukje grond nog altijd op naam te staan van Wilhelmina Fokkolina Meppelder. Ze werd geboren in 1852 en overleed lang geleden. De gemeente probeert de erfgenamen te achterhalen via archieven en oude bevolkingsregisters. Maar zonder resultaat. En zolang er geen eigenaar bekend is, kunnen ze de grond niet aankopen. Daarmee is nieuwbouw op die plek ook onmogelijk. 

Achterkleinkinderen opgespoord
Pas wanneer Omroep Rijnmond er eind oktober 2025 aandacht aan besteedt, komt de zaak in beweging. Wilhelmina Meppelder bleek de grond te delen met 13 anderen met de achternaam Schaaij of Schaay. Dat was haar gehuwde naam. Niet lang na de oproep melden zich achterkleinkinderen én zelfs een achter-achter-achterkleinkind die in de uitzending de naam van hun voorouders hadden herkend.

Zonder eigenaar geen voortgang
De mogelijke erfgenamen vinden het vooral leuk om een stukje familiegeschiedenis te ontdekken. Rijk worden ze er niet van, zegt de gemeente: de bestemming is grotendeels openbaar groen en maar een klein deel is bouwgrond. Maar het is wel belangrijk. Nu de erfgenamen gevonden zijn, kunnen de nieuwbouwplannen worden afgerond. Want zolang de eigenaar onbekend is, staat de voortgang stil.

Bron: Kadaster