Bevestig uw aanmelding

U ontvangt nu een e-mailbericht van waaruit u uw aanmelding moet bevestigen. Zonder deze bevestiging ontvangt u niet dagelijks actuele en praktische informatie. Doe het gelijk even!

Stuur mij dagelijks actuele en praktische informatie
Bekijk alle diensten
25 jul 2016 Nieuws

WRR: Overheid overschat financiële zelfredzaamheid burgers

Problematische schulden ontstaan mede doordat de overheid te hoge verwachtingen heeft van de financiële zelfredzaamheid van burgers. Voor veel mensen zijn de regels te ingewikkeld, en bovendien wordt te weinig rekening gehouden met de psychologie van mensen. Het onbedoelde gevolg is dat schuldenaren soms gedwongen zijn nog meer schulden te maken.
Dat staat in de Verkenning Eigen schuld? Een gedragswetenschappelijk perspectief op problematische schulden die de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) heeft gepubliceerd (zie download).
  • Dagelijkse e-mail nieuwsbrief
  • Kennisbank met 1000+ artikelen
  • Rekenmodellen en downloads
  • Persoonlijk archief
  • Inclusief Permanent Actueel module!!

Download: "WRR-Verkenning 33 Eigen schuld? Een gedragswetenschappelijk perspectief op problematische schulden" (pdf, 96 pagina's)

* Aanpak problematische schulden (pdf, 14 pagina's), Bron: Algemene Rekenkamer

Het aantal huishoudens in Nederland dat zijn schulden redelijkerwijs niet meer kan afbetalen is de laatste jaren gestegen tot ruim boven de half miljoen. Het probleem komt in alle lagen van de bevolking voor. Deze Verkenning richt zich op de rol van individuele mentale kenmerken en vermogens in deze problematiek.

Persoonlijkheid en stress
Voor financiële zelfredzaamheid moet iemand uiteraard voldoende kunnen lezen, schrijven en rekenen. Nederland kent circa 2,5 miljoen laaggeletterden van 16 jaar en ouder. Voor hen is een goed financieel beheer al snel te moeilijk.

Maar ook persoonlijkheid speelt een belangrijke rol, zo blijkt uit deze Verkenning. Zowel de wetenschappelijke literatuur als eigen WRR-onderzoek laten zien dat mensen met een vermijdend karakter en mensen met weinig zelfcontrole een beduidend groter kans lopen op financiële problemen. Ze zijn eerder geneigd problemen te ontkennen, teveel geld uit te geven en niet op tijd maatregelen te nemen. Deze persoonlijkheidskenmerken zijn voor een deel erfelijk bepaald. Sommige mensen hebben dus 'van nature' meer kans op financiële problemen dan anderen.

Ook blijkt uit onderzoek dat stress en armoede een negatieve invloed hebben. Als gevolg van stress en armoede denken mensen minder lang over beslissingen na, laten zij zich sterker leiden door de acute problemen van het moment, en wordt hun zelfcontrole minder. Problematische schulden zijn natuurlijk bij uitstek een bron van armoede en stress. Dus juist op het moment dat het extra belangrijk is geen domme dingen te doen, gaan psychologische mechanismen spelen die het moeilijker maken verstandige financiële besluiten te nemen en de lange termijn voor ogen te houden. Zo kan een neerwaartse spiraal ontstaan.

Eigen schuld?
Dit roept de vraag op of problematische schulden ook altijd geheel 'eigen schuld' zijn. Volgens de WRR-Verkenning moet 'eigen verantwoordelijkheid'  het uitgangspunt blijven. Wel moeten we ons realiseren dat het burgers soms moeilijk wordt gemaakt om die verantwoordelijkheid ook waar te maken, dat niet iedereen in gelijke mate beschikt over de daartoe vereiste mentale kenmerken en vermogens, en dat psychologische mechanismen de zaken nog eens kunnen bemoeilijken. Goed beleid houdt hiermee rekening.

Aanbevelingen
Tegen deze achtergrond bevat de Verkenning drie aanbevelingen:

  • De overheid zou allereerst moeten voorkomen dat mensen nodeloos in financiële problemen komen door keuzes zo in te richten dat mensen relatief makkelijk zullen uitkomen bij de optie die voor hen financieel gezien waarschijnlijk het beste is (nudging). Een voorbeeld is het veranderen van de standaardoptie bij een huwelijk van ‘gemeenschap van goederen’ in  ‘beperkte gemeenschap’.
  • Als mensen toch in problematische schulden (dreigen te) komen, moet er eerder contact worden gelegd tussen schuldenaar en hulpverlener. De problemen zijn dan nog beter hanteerbaar, en de schuldenaar zit wellicht nog niet zo in de stress en paniek dat hij minder goed in staat is tot helder denken. Dit kan door de schuldhulpverlening laagdrempeliger te maken en door meer werk te maken van vroegsignalering.
  • Als mensen hun schulden aan de overheid niet meer afbetalen, moet de overheid haar bijzondere bevoegdheden tot invordering zoveel mogelijk pas inzetten nadat is vastgesteld dat de betreffende schuldenaren ook beschikken over voldoende middelen. Anders kan het gevolg zijn dat schuldenaren onder het bestaansminimum uitkomen, en daardoor welhaast gedwongen zijn om nieuwe schulden te maken.

Bron: WRR

 

Lees ook…

Nibud-onderzoek Financieel Gedrag & psychologische principes

Consumenten zijn zeer terughoudend bij het aanbreken van hun spaargeld. Het veilige gevoel van geld achter de hand te hebben, wint het van de rationele rekensom waarbij het goedkoper is om spaargeld in te zetten. De helft van de mensen met een lening wil geen spaargeld gebruiken om de lening af te lossen. Ook blijft 40% van de mensen liever rood staan dan de roodstand op te heffen met spaargeld. Dit blijkt uit het Nibud-onderzoek Financieel Gedrag & psychologische principes (zie download).

AFM wil consument pensioenbewuster maken

De AFM wil meer initiatieven om de consument te bewegen om na te gaan of zijn financiële situatie na pensionering wel toereikend is. Bijvoorbeeld een (online) pensioendashboard of één fysiek loket met online hulpmiddelen om inzicht in zijn totale pensioensituatie te krijgen.

Duurzame verbetering van gezond financieel gedrag

De WRR gaat in op de vraag wat momenteel de belangrijkste maatschappelijke scheidslijnen in onze samenleving zijn, in hoeverre we die scheidslijnen als problematisch of zorgelijk moeten kwalificeren, en wat we zonodig tegen die scheidslijnen kunnen doen.

Rubrieken

Dossiers

Opvoerdatum

1 jul 2016

Laatst gewijzigd

25 jul 2016

Adresgegevens

Fintool
Vlinderweg 2 | Unit 0.24
2623 AX Delft

Telefoon 085 - 111 89 99
Telefax 085 - 111 88 80
E-mail: info@fintool.nl

Fintool bv © 2003/2017. Alle rechten voorbehouden.
Lees graag de leveringsvoorwaarden en het privacy reglement.