Deze publicatie op basis van het Woononderzoek Nederland (WoON) 2015 handelt over de consequenties van de vergrijzing (de toename van het aantal ouderen) en extramuralisering (meer zelfstandig wonen, ook met beperkingen) voor de woningmarkt.

Nederland wordt de komende dertig jaar drukker, grijzer en diverser, blijkt uit het rapport ‘Bevolking 2050 in beeld’ dat is opgesteld door het NIDI en het CBS. Minister Ollongren gaf antwoord op Kamervragen naar aanleiding van verschillende brieven over bevolkingsdaling en krimp.

In zijn slotrapportage geeft het aanjaagteam (AJT) zijn visie op de stand van zaken van de transitie met betrekking tot wonen en zorg. Het aanjaagteam ziet drie hoofdopgaven. De eerste ligt in de bewustwording bij mensen om zich voor te bereiden om langer thuis te kunnen wonen. Veel mensen zijn nog niet van die verantwoordelijkheid doordrongen. Dit vergt een omslag in denken en doen, waarin overheden en marktpartijen via voorlichting en het ontwikkelen van nieuwe voorzieningen een zinvolle bijdrage kunnen leveren.

Veel gemeenten hebben geen inzicht in de vergrijzing van hun bevolking en de woningopgave die dat met zich meebrengt. Met een nieuwe online tool hebben ANBO en ActiZ dat voor alle gemeenten in Nederland in kaart gebracht.

Steeds meer senioren blijven langer in hun eigen huis wonen, terwijl de vraag naar zorg en de behoefte aan een aangepaste woning toeneemt. Hoe kun je hun wooncomfort verhogen? Wat is er mogelijk, hoe ingrijpend is dat en wat kost het? Op de website langerthuisineigenhuis zijn de uitkomsten van de onderzoeken naar haalbare aanpassingen weergegeven. Het doel is de naoorlogse woningvoorraad geschikt te maken voor een vergrijzende bevolking.

De CVD stelt voor de hypotheekrenteaftrek te beperken. In haar advies stelt de commissie de bestaande en nieuwe gevallen fiscaal gelijk te behandelen, de annuïteitenaflossing niet te verplichten (huidig voorstel BP2013) en de rente over restschulden wel fiscaal aftrekbaar te maken. Deze punten en andere aanpassingen heeft de CVD in haar voorstel gedaan. Het volledige rapport is als download beschikbaar en wij hebben een aantal onderdelen uitgelicht.

De bevolking van de vier grote steden zal de komende decennia naar verwachting sterk blijven groeien. Ook voor de meeste middelgrote gemeenten wordt een stijging van het inwonertal voorzien, terwijl veel kleinere, vooral perifeer gelegen, gemeenten verder zullen krimpen. Vrijwel overal zal het aantal huishoudens blijven toenemen. Dit blijkt uit de Regionale bevolkings- en huishoudensprognose 2016 van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Voor vijf tot tien procent van de gepensioneerden met een aflossingsvrije hypotheek, geldt dat de betaalbaarheid van hun restschuld na het verstrijken van de looptijd mogelijk problematisch is. Het opnieuw afsluiten van een langlopende, aflossingsvrije lening is vaak niet mogelijk.

Er lijkt sprake van een licht herstel op de Nederlandse woningmarkt. Het PBL waarschuwt in een rapport (zie download) echter voor een te groot optimisme. In sommige, vooral stedelijke regio’s trekt de markt misschien aan, maar nieuwbouw is in grote delen van het land niet vanzelfsprekend.

Minister Blok (Wonen en Rijksdienst) heeft de Tweede Kamer over de aanstaande publicatie van de Demowijzer geïnformeerd. Over een aantal decennia zal de groei van de bevolking in Nederland zeer waarschijnlijk ten einde komen. Zo rond 2040 verwacht het CBS voor Nederland als geheel een omslag van groei naar stagnatie of krimp. Om de ontwikkelingen in krimp- en anticipeergebieden te kunnen volgen is het van belang om over een adequaat meetinstrumentarium te beschikken.