Financieringschecker Belastingdienst: aardig hulpmiddel, maar niet volledig

In de praktijk blijft dit een onderwerp waar veel vragen over komen. Denk aan advies- en bemiddelingskosten, taxatiekosten, notariskosten voor de hypotheekakte, NHG-kosten, bouwrente, afsluitprovisie en de vraag of bepaalde kosten wel rechtstreeks samenhangen met de eigenwoningschuld.

Een aardige bevestiging in de checker is dat bereidstellingsprovisie aftrekbaar kan zijn. Dat sluit aan bij de informatie op de website van de Belastingdienst. Daar wordt bereidstellingsprovisie genoemd als aftrekbare kostenpost: het gaat om het bedrag dat aan de bank of verzekeraar wordt betaald om de aangeboden rente in de offerte te verlengen. Ook in het kostenoverzicht bij aankoop van een woning staat de bereidstellingsprovisie als aftrekbaar vermeld.

Kanttekening: de checker is beperkt
De Financieringschecker is vooral gericht op de aankoop van een eigen woning door starters. Daarmee is de uitkomst niet zonder meer bruikbaar voor doorstromers. En juist bij doorstromers ontstaan vaak de ingewikkeldere fiscale vragen.

Waarom werkt zo’n eenvoudige checker minder goed voor doorstromers? Omdat bij doorstromers onder meer rekening moet worden gehouden met de bijleenregeling, een eventuele eigenwoningreserve, bestaand renteaftrekverleden, overgangsrecht, aflossingsstanden en de vraag of een lening of leningdeel geheel of gedeeltelijk kwalificeert als eigenwoningschuld. Ook kan sprake zijn van een gemengde lening, waarbij financieringskosten pro rata moeten worden toegerekend aan box 1 en box 3.

De Belastingdienst wijst er zelf op dat financieringskosten van een hypotheek vaak aftrekbaar zijn, maar dat meefinancieren niet altijd mogelijk is. Als financieringskosten wél worden meegefinancierd, kunnen ze onder voorwaarden tot de eigenwoningschuld behoren. Bij toepassing van de bijleenregeling moet vervolgens worden berekend welk deel van de financieringskosten bij de eigenwoningschuld hoort.

Dat laat meteen zien waarom een simpele beslisboom al snel tekortschiet. In een kennisgroepstandpunt over de toerekening van de schuld ter betaling van financieringskosten wordt bijvoorbeeld uitgewerkt hoe het aftrekbare deel moet worden berekend als niet de volledige lening kwalificeert als eigenwoningschuld. Het restant is dan niet aftrekbaar en behoort tot box 3.

Niet iedere kostenpost is financieringskosten
Een tweede beperking is dat de checker niet alle twijfelgevallen afdekt. Dat is relevant, omdat in de praktijk allerlei kosten rond de aankoop van een woning worden gemaakt, maar niet iedere kostenpost kwalificeert als aftrekbare financieringskosten.

De hoofdregel blijft dat het moet gaan om kosten die rechtstreeks samenhangen met het aangaan, verlengen of aflossen van een geldlening die behoort tot de eigenwoningschuld. Zo zijn advies- en bemiddelingskosten voor de hypotheek, notariskosten voor de hypotheekakte, kadastrale rechten voor de hypotheekakte, taxatiekosten voor het verkrijgen van de lening en NHG-kosten in beginsel aftrekbaar. Kosten voor de aankoop zelf, zoals makelaarskosten, overdrachtsbelasting en notariskosten voor de leveringsakte, zijn niet direct aftrekbaar.

Ook Fintool heeft eerder gewezen op lastige grensgevallen. Zo zijn kosten van een bankgarantie volgens Fintool geen verwervingskosten en ook geen aftrekbare financieringskosten. De Belastingdienst noemt inmiddels eveneens dat kosten van een bankgarantie voor het betalen van een waarborgsom niet aftrekbaar zijn.

Bij biedgaranties ligt het nog genuanceerder. Fintool heeft eerder beschreven dat deze producten verschillende verschijningsvormen hebben en dat er geen officieel standpunt of rechtspraak bekend is. De conclusie van Fintool: kosten van een biedgarantie of variant daarop zijn naar onze mening niet direct aftrekbaar en kunnen ook niet als eigenwoningschuld worden meegefinancierd.

Praktische conclusie
De Financieringschecker van de Belastingdienst is een aardige eerste hulp voor eenvoudige situaties. Vooral voor starters kan de checker helpen om globaal te bepalen welke financieringskosten in beeld komen bij de aangifte inkomstenbelasting. Maar de checker is niet volledig. Voor doorstromers, gemengde leningen, oversluitingen, rentecontracten, box 3-delen, bijleenregeling, meegefinancierde kosten en twijfelposten blijft vaktechnische beoordeling nodig.

Wie echt wil weten welke kosten aftrekbaar zijn, kijkt daarom beter naar het veel uitgebreidere Fintool Themanummer Aftrekbare kosten eigen woning. Daarin worden de verschillende kostensoorten, voorwaarden en valkuilen uitgebreider behandeld. Het themanummer is gepubliceerd op 1 december 2025 en laatst gewijzigd op 4 maart 2026.

Bron: Kennisnetwerk Belastingen Toeslagen