Scrooge in the City?

Rond lunchtijd zitten de restaurants in het centrum van Londen nog steeds bomvol met mannen in donkerblauwe pakken. Maar schijn bedriegt. De gloriedagen van de snelle jongens zijn afgelopen, met angst en beven hopen zij ontslag te ontlopen.

Een bankier van Citigroup begon zich een paar maanden geleden toch een beetje zorgen te maken over zijn baan, bekende hij een vriendin. Terwijl hij aan de telefoon zat, zag hij twee mensen van personeelszaken zich terugtrekken in een glazen vergaderzaal, zich buigend over lange lijsten met namen. Dat kon volgens hem maar één ding betekenen.

De volgende dag kondigde de grootste bank ter wereld een paar honderd ontslagen aan op het kantoor in de City. De afgelopen maanden hebben de zakenbanken in de Square Mile in het tempo van een permanent lekkende kraan gemiddeld driehonderd bankiers per week ontslagen. Lange tijd maakten veel bankiers zich nog niet zoveel zorgen. Er werd vooral gesnoeid bij Fixed Income, de snelle jongens die de afgelopen jaren veel geld verdienden aan de handel in risicovol schuldpapier. Maar klanten die voor miljoenen het schip in zijn gegaan zijn niet meer zo geïnteresseerd in hun verkooppraatjes.

Terwijl hun bazen investeerders smeekten om geldinjecties, voelden de bankiers de kredietcrisis vooral in hun declaraties. Wie rond lunchtijd een willekeurig etablissement binnenloopt, zou denken dat er helemaal niets aan de hand is. De restaurants zitten nog steeds bomvol mannen in donkerblauwe pakken. Zonder blikken of blozen bestelden Barclays-bankiers in 2002 tijdens een etentje met klanten voor 66.000 euro aan wijn, maar een hernieuwd puritanisme doet zijn intrede. Bankiers moeten voortaan op hun centen letten.

Taxichauffeurs klagen steen en been. Geen overbodige luxe lunches, taxi’s, eersteklas treinreizen, of uitjes naar nachtclubs meer. Werknemers van Deutsche Bank mogen niet meer zomaar voor meer dan 65 euro per persoon lunchen. Reizen met de metro wordt de norm, en wie ’s ochtends vroeg op het vliegveld aankomt moet dáár douchen en scheren; even inchecken in een duur hotel mag niet meer.

Bij Goldman Sachs worden alleen nog taxi’s naar huis vergoed voor wie na tien uur ’s avonds naar huis gaat en het personeel dat ’s avonds doorwerkt kan geen dure afhaalmaaltijden meer declareren. De kantine met maaltijden voor 12,50 euro is nu goed genoeg. Accountants en dure advocaten voelen de squeeze eveneens in hun portemonnee.

Ondertussen zitten de bankiers ook niet meer rustig op hun stoel. Na nieuws vorige maand dat Goldman Sachs, die als enige in de haute finance nog indrukwekkende winstcijfers rapporteert, in de loop van dit jaar tien procent van zijn zakenbankiers zal ontslaan, vrezen bankiers een hoop ontslagen. In onderdelen als ’opkomende markten’ en ’grondstoffen’ gaat de handel nog goed. Sommige olie- en energiehandelaren draaien zelfs hun beste jaren, maar na de wereldwijde dalingen van begin deze maand in de aandelenmarkten gelooft niemand dat het dieptepunt van de crisis is bereikt.

„Het is een nachtmerrie”, verzucht een medewerker van de Zwitserse zakenbank Credit Suisse, die hard getroffen is door de kredietcrisis. Een collega bij UBS klinkt nog somberder. De bank zag haar solide reputatie van behoedzaamheid zwaar geschaad door de recordverliezen, 38 miljard dollar, op risicovolle schuldbewijzen en derivaten.

Er gaan geluiden dat UBS, de grootste bankier voor welgestelde particulieren ter wereld, wordt opgesplitst. De ene na de andere bank haalt investeringsmaatschappijen van Aziatische regeringen en de Golf binnen als aandeelhouders om hun financiële positie te versterken. De bank HBOS ondervond een enorm gebrek aan vertrouwen toen slechts tien procent van de aandeelhouders van hun recht gebruikmaakte om nieuw uitgegeven aandelen bij te kopen.

Ondertussen verruilen succesvolle handelaren de banken voor de veel stressvollere, maar beter renderende hedgefondsen. Die maken gebruik van de problemen bij de banken door de beste handelaren weg te kopen. Zo stapte de belangrijkste handelaar van Goldman Sachs, Driss Ben-Brahmin, over naar Londens op een na grootste hedgefonds. Tijdens de gloriedagen hadden de bankiers nog geen twee minuten tijd aan de telefoon, maar nu kunnen ze plotseling lunchen, aldus een headhunter in de Financial Times.

„Vele hogere managers bij de grote banken hebben niet veel plezier en zullen niet veel geld verdienen”, zei de headhunter. En met hun toenemende baanonzekerheid hebben ze minder reden om de mooie aanbiedingen van hedgefondsen af te slaan. In een alomvattende campagne om de risico’s terug te brengen, verlagen banken bovendien het maximumbedrag waarvoor handelaren voor rekening van de bank mogen handelen. Dit betekent dat de jongens in de dealing room minder mogelijkheden krijgen om goede rendementen en dus vette bonussen binnen te slepen.

Veel Britten hebben in de afgelopen tien jaar met een zogenoemde Buy-to-let-hypotheek appartementen gekocht. Ze verhuren die voor hun toekomstige pensioen. Ook veel City-bonussen gingen rechtstreeks in ’stenen’, wat de prijzen in Londen nog extra opdreef. Maurice Conroy (43) uit Chelsea heeft grote spijt van zijn laatste aankoop vorig jaar zomer op de piek van de markt. Hij kocht toen een studio in Pimlico – een wijk tussen Westminster en Chelsea – voor 222.000 euro. Kort daarna werd de flat nog voor meer getaxeerd, maar nu schatten taxateurs de waarde op bijna de helft minder, tussen de 100.000 en 125.000 euro.

De bonusmalaise zou wanhopige echtgenoten stimuleren om te scheiden van hun bankierende partner, melden advocaten die daartoe steeds meer cliënten over de vloer krijgen. Zij willen scheiden vóórdat er niets meer te claimen is. Maar liefst een vijfde van alle grootverdieners op de vierkante mijl zou een collega kennen die sinds de neergang een verzoek tot echtscheiding kreeg.

Met de meeste bankiers hoeft men geen medelijden te hebben. Vooral de oudere bankiers hebben in de afgelopen jaren heel veel geld verdiend en kunnen dus wel tegen een stootje. Sommigen grijpen de crisis aan om met vervroegd pensioen te gaan.

Geen land is zo afhankelijk van zijn financiële centrum als het Verenigd Koninkrijk – de financiële sector is verantwoordelijk voor meer dan een miljoen banen en draagt voor meer dan tien procent bij aan het Bruto Nationaal Product (BNP). Londen profiteert enorm van de internationale aantrekkingskracht van the City en is verantwoordelijk voor bijna een vijfde van het bruto nationaal product (bnp). De banken dragen daaraan maar liefst 66,3 miljard euro bij, en staan ook nog eens in voor 30 procent van ’s lands schatkist.

Als the City hapert, dan merkt de rest van het land dat ook.

Maar de reputatie van the City als leidend financieel centrum loopt averij op, bijvoorbeeld door de lange rijen spaarders die dagenlang voor de filialen van hypotheekbank Northern Rock stonden om hun geld op te halen. De eerste run op een Britse bank sinds 1866 is pijnlijk. Het Britse systeem van regelgeving en toezicht – veel meer gebaseerd op principes dan het Amerikaanse – werd alom gezien als een voorbeeld voor de rest van de wereld en een van de succesfactoren die maakte dat Londen als financieel centrum New York op veel punten had ingehaald. Maar nu duiken de zwaktes op van het Britse systeem, namelijk het magere toezicht. De City lijdt verder onder hogere belastingen voor buitenlandse werknemers waardoor de ’war on talent’ dreigt te worden verloren.

Er bestaat dan ook angst om ’de magneetfunctie’ kwijt te raken aan de opkomende financiële centra van Shanghai, Mumbai en Doebai. Zoals de New Yorkse burgemeester Bloomberg twee jaar geleden consultants van McKinsey vroeg wat the big Apple moet doen om de concurrentie uit Londen het hoofd te bieden, zo heeft nu de nieuwe burgemeester van Londen, Boris Johnson, McKinsey benaderd om de concurrentiepositie van de City te onderzoeken. De minister van financiën heeft werkgroepen in het leven geroepen die ervoor moeten zorgen dat de financiële sector geen terrein verliest.

Een uitgever van financiële vakbladen is nogal nuchter onder de huidige sfeer. „Je hoort over de ontslagen, maar ik merk er niets van”, zegt hij over zijn wekelijkse bezoeken aan vele banken en vermogensbeheerders. „Ik krijg niet het gevoel dat er een crisis is of dat er een recessie dreigt. Behalve dan wanneer je de kranten leest. De afgelopen twee weken had The Times elke dag een negatieve kop op de voorpagina.”

Bron: Trouw, 29-07-2008