Kifid tikt rechtsbijstandverzekeraar op de vingers: FSV-zaak is géén ‘belastingzaak’ – en verjaring zat ernaast

Waar ging het om?
De consument stelde dat hij door de Belastingdienst ten onrechte was geregistreerd in de Fraude Signalering Voorziening (FSV), met allerlei (nadelige) gevolgen. Hij wilde de Belastingdienst aanspreken – niet primair om een inhoudelijk belastinggeschil uit te vechten, maar om schadevergoeding wegens onrechtmatig handelen (reputatie- en financiële schade). De rechtsbijstanduitvoerder wees het verzoek af met twee hoofdargumenten:

1. Uitsluiting “belastingzaken”: dit zou een conflict over belastingen zijn.
2. Verjaring (art. 7:942 BW): te laat gemeld, want de discussie met de Belastingdienst speelde al rond 2014/2015.

Kifid gaat in deze uitspraak op beide punten duidelijk in tegen de uitvoerder.

1) “Belastingzaak” of “onrechtmatige daad”? Kifid kijkt naar de kern
De uitvoerder redeneerde: Belastingdienst = overheid en het dossier hangt samen met belastingaangiften/toeslagen, dus uitsluiting “belastingzaken” geldt.

Kifid volgt die lijn niet. De commissie kijkt naar wat het conflict inhoudelijk is: de consument klaagt over (vermeend) onrechtmatig handelen van de Belastingdienst door opname/gebruik van persoonsgegevens in FSV en de daaruit volgende schade. Dat is volgens Kifid iets anders dan een geschil “over belastingen” (zoals een aanslag of WOZ-beschikking). Praktisch vertaald:

• Gaat het om “de aanslag is te hoog” of “aftrekpost ten onrechte geweigerd”? → dan ligt “belastingzaak” voor de hand.
• Gaat het om “de overheid heeft onrechtmatig gehandeld (registratie, profilering, privacy/AVG, schade)” → dan kan dit (afhankelijk van voorwaarden) juist wél binnen dekking vallen, óók als de Belastingdienst betrokken is.

Kifid oordeelt bovendien dat het enkele feit dat de Belastingdienst onderdeel is van de overheid niet automatisch betekent dat het conflict onder een (andere) module “Overheid” valt, zéker niet als die module inhoudelijk ziet op woning/vergunning/onteigening en niet op dit soort schadeclaims.

Les voor de praktijk: bij een beroep op rechtsbijstand is de juridische kwalificatie van het geschil (wat vorder je en op welke grondslag?) vaak doorslaggevend. Laat de intake/claimomschrijving niet “wegzakken” in een algemeen label als “belasting”.

2) Verjaring (art. 7:942 BW): startmoment is niet “ergens in 2014”
De uitvoerder stelde dat de consument al jaren wist van het conflict en dus te laat was. Kifid zet het beoordelingskader scherp neer:

• De driejaarstermijn uit art. 7:942 BW gaat lopen vanaf de dag nádat de verzekerde bekend is met de opeisbaarheid van zijn aanspraak op rechtsbijstand.
• Daarbij is relevant: wanneer werd de behoefte aan rechtsbijstand ‘duidelijk’?

In deze zaak hanteert Kifid als startmoment de brief van de Belastingdienst van 7 december 2021, waarin de melding van de consument wordt bevestigd en wordt aangekondigd dat onderzocht zal worden of hij onterechte gevolgen heeft ondervonden door FSV-registratie. Vanaf dat moment was het (volgens Kifid) voldoende duidelijk dat de consument in de FSV was opgenomen en dat hij daar schade aan koppelde. Het verzoek om rechtsbijstand van 29 oktober 2024 viel daardoor nog binnen drie jaar. Extra opvallend: de consument voerde óók aan dat hij tussentijds had gestuit (en dat de uitvoerder feitelijk onjuist zat), maar Kifid heeft het al “hard” genoeg door het gekozen startmoment. Les voor de praktijk: bij verjaringsdiscussies draait het niet alleen om “wanneer begon het conflict”, maar vooral om:

• wanneer werd de rechtsbijstandbehoefte concreet/opeisbaar;
• wanneer had de verzekerde daadwerkelijke bekendheid met de aanspraak;
• en of er tussentijds stuiting plaatsvond (schriftelijke aanspraak/afwijzing, afhankelijk van situatie).

3) Waarom deze uitspraak relevant is voor adviseurs en schadepraktijk
Deze uitspraak is vooral interessant omdat hij laat zien dat:

• een uitsluiting (zoals “belastingzaken”) niet onbeperkt kan worden opgerekt als de kern van het geschil elders ligt;
• verjaring bij rechtsbijstand niet simpelweg “drie jaar na het eerste gedoe” is, maar kan afhangen van het moment van bekendheid/opeisbaarheid;
• “module-discussies” (welke module is van toepassing) niet mechanisch mogen worden gevoerd: het gaat om de inhoud van het belang dat wordt behartigd.

Checklist bij soortgelijke meldingen (FSV/toeslagen/overheidsregistraties)
Als je een klant/relatie helpt bij een melding onder een rechtsbijstandverzekering, helpt het om vooraf strak te formuleren:

1. Wat is de juridische grondslag?
   Bijvoorbeeld: onrechtmatige daad / schending zorgvuldigheidsnorm / privacyrecht (feitelijk: “onrechtmatige registratie/gebruik gegevens”).
2. Wat is het gevraagde resultaat?
   Schadevergoeding, rectificatie, verwijdering/aanpassing registratie, verklaring voor recht, etc.
3. Wat is het concrete schadebeeld?
   Financieel (toeslagen, kosten), immaterieel (reputatie/stress), aantoonbare gevolgen.
4. Wanneer werd het ‘opeisbaar’?
   Leg vast: datum brieven, beslissingen, bevestigingen, inzage/ontdekking van registratie.
5. Stuiting/communicatie
   Bewaar e-mails/brieven waarin aanspraak wordt gemaakt of waarin de uitvoerder afwijst (relevant voor nieuwe termijnen).

Tot slot
De kernboodschap van Kifid 2025-0998 is praktisch: kijk voorbij het etiket (“belasting”) en toets het geschil op de echte juridische aard (hier: gestelde onrechtmatige daad en schade). En laat een verjaringsverweer niet “automatisch” staan: het startmoment bij rechtsbijstand kan later liggen dan menig uitvoerder aanneemt.