Rechtsbijstandverzekeraar mag “conflict” niet onnodig zwaar maken

De uitspraak raakt aan een herkenbaar probleem in de adviespraktijk. Een consument sluit een rechtsbijstandverzekering vaak niet spontaan af, maar juist omdat de adviseur het nut ervan bespreekt. De verzekering moet laagdrempelige juridische hulp bieden zodra de klant in een conflict belandt. Dan wringt het als de verzekeraar bij een melding eerst verlangt dat de klant zelf aantoont dat het onderliggende verwijt juridisch kansrijk is, of zelfs op eigen kosten een deskundige moet inschakelen voordat überhaupt rechtsbijstand wordt verleend.

Wat speelde er?
De consument had een rechtsbijstandverzekering bij ASR Schadeverzekering N.V. De uitvoering van de rechtsbijstand was overgedragen aan DAS Nederlandse Rechtsbijstand Verzekeringmaatschappij N.V. De consument vroeg rechtsbijstand in verband met een conflict met een ziekenhuis. Hij was in 2020 aan zijn rug geopereerd. Daarna traden complicaties op, waaronder loszittende schroeven en later een infectie. In 2022 en 2023 volgden nieuwe rugoperaties. Uit een second opinion bij een kliniek bleek volgens de uitspraak dat sprake was van een losliggende wervel en beknelde zenuwen. De consument verweet het ziekenhuis dat niet eerder was geconstateerd dat zijn wervels te veel ruimte hadden en zijn zenuwen bekneld waren.

Het ziekenhuis was het daar niet mee eens. De Geschillencommissie Ziekenhuizen had de vordering van de consument tegen het ziekenhuis op 14 april 2025 ongegrond verklaard. Daarmee was de kwestie voor de consument echter niet voorbij: hij wilde de uitspraak laten toetsen door de rechtbank. De rechtsbijstanduitvoerder wees zijn verzoeken af, omdat de consument het bestaan van een conflict volgens de uitvoerder niet had aangetoond.

Het begrip “conflict” stond niet uitgewerkt in de voorwaarden
Van belang is dat het begrip “conflict” in de verzekeringsvoorwaarden niet was gedefinieerd. De commissie sluit daarom aan bij de gewone betekenis van het woord. Volgens de commissie betekent conflict: een verschil van mening of geschil. Dat verschil van mening bleek in dit dossier voldoende uit de stukken.

De consument stelde dat het ziekenhuis tekort was geschoten. Het ziekenhuis kon zich niet vinden in dat verwijt. Daarmee was volgens Kifid het conflict een feit. Dat een eerdere geschillencommissie de consument ongelijk had gegeven, maakte dat niet anders. De consument wilde immers juist een rechterlijke toetsing van die uitspraak. Het conflict was dus nog niet beëindigd.

De commissie concludeert dat de uitvoerder de verzoeken om rechtsbijstand ten onrechte heeft afgewezen. De uitvoerder moet het verzoek om rechtsbijstand in behandeling nemen, met inachtneming van de geldende polisvoorwaarden.

Geen voorportaal met eigen kosten
De praktische betekenis van deze uitspraak zit vooral in de volgorde. Een verzekerde hoeft niet eerst zelf, op eigen kosten, het inhoudelijke gelijk in de onderliggende zaak aannemelijk te maken voordat de rechtsbijstandverzekering in beeld komt. De verzekering is er nu juist voor juridische hulp bij een conflict.

Dat betekent niet dat iedere melding automatisch tot volledige inhoudelijke behandeling of procesvoering moet leiden. Polisvoorwaarden kunnen bijvoorbeeld eisen stellen aan dekking, module, wachttijd, looptijd, redelijke kans van slagen of kostenmaximum. Ook kan later discussie ontstaan over de haalbaarheid van de zaak. Maar de drempel om te erkennen dat sprake is van een conflict mag niet kunstmatig worden verhoogd als de voorwaarden het begrip niet nader definiëren.

Voor financieel adviseurs is dit relevant bij uiteenlopende klantdossiers. Denk aan een klant die meent verkeerd te zijn geadviseerd bij een hypothecaire lening, een geschil heeft met een aannemer, een conflict krijgt met een verkoper of een schadeclaim wil indienen tegen een dienstverlener. Als de wederpartij het verwijt betwist, is er in de normale betekenis al snel sprake van een verschil van mening. Dan ligt het niet voor de hand dat de verzekeraar eerst verlangt dat de klant op eigen kosten een deskundige inschakelt om het conflict “te bewijzen”.

Aandachtspunt voor de adviespraktijk
Deze uitspraak past in een bredere lijn waarin Fintool vaker heeft geschreven over dekkingsdiscussies bij rechtsbijstandverzekeringen. Zo ging het eerder onder meer over de uitleg van voorwaarden bij een kostenmaximum, onvermogendekking en de juridische kwalificatie van een geschil. De rode draad is dat de precieze bewoordingen van de polisvoorwaarden én de communicatie van de uitvoerder doorslaggevend kunnen zijn. Adviseurs doen er daarom verstandig aan om bij een afwijzing niet alleen naar de conclusie van de verzekeraar te kijken, maar ook naar de motivering:

• Is het begrip waarop wordt afgewezen duidelijk gedefinieerd in de voorwaarden?
• Wordt een bewijsdrempel gesteld die niet expliciet uit de polis volgt?
• Is er daadwerkelijk geen conflict, of is er juist een betwist verwijt?
• Wordt de klant gevraagd kosten te maken die eigenlijk onder de rechtsbijstandfunctie vallen?
• Is de afwijzing voldoende concreet onderbouwd?

Juist bij rechtsbijstandverzekeringen is een scherpe omschrijving van de melding belangrijk. Leg vast wie de wederpartij is, welk verwijt de klant maakt, hoe de wederpartij daarop heeft gereageerd en welk juridisch doel de klant nastreeft. Daarmee wordt voorkomen dat de melding blijft hangen in algemene termen als “ik wil laten uitzoeken of er iets fout is gegaan”. Formuleer liever: “Klant stelt dat partij X tekort is geschoten/onrechtmatig heeft gehandeld; partij X betwist dit; klant wil juridische beoordeling en zo nodig aansprakelijkstelling.”

Let op mogelijke aanpassing van voorwaarden
Een tweede aandachtspunt is toekomstig polisbeleid. Deze uitspraak kan voor rechtsbijstandverzekeraars aanleiding zijn om het begrip “conflict” preciezer te gaan omschrijven. Dat hoeft op zichzelf niet problematisch te zijn. Wel verdient het aandacht als de definitie zodanig wordt aangescherpt dat de verzekerde alsnog eerst een inhoudelijke juridische of deskundige onderbouwing moet leveren voordat dekking wordt erkend.

Voor adviseurs is het daarom zinvol om bij nieuwe of gewijzigde rechtsbijstandvoorwaarden te letten op formuleringen rond “conflict”, “geschil”, “gebeurtenis”, “aantonen”, “deskundigenrapport” en “redelijke kans van slagen”. Vooral bij particuliere klanten kan een kleine formulering in de voorwaarden in de praktijk een grote drempel vormen.

Conclusie
Kifid maakt met uitspraak 2026-0761 duidelijk dat een rechtsbijstandverzekeraar het bestaan van een conflict niet onnodig zwaar mag maken als het begrip in de voorwaarden niet is uitgewerkt. Een betwist verwijt kan al voldoende zijn om van een conflict te spreken. De verzekerde hoeft dan niet eerst op eigen kosten het inhoudelijke gelijk te bewijzen voordat de rechtsbijstandverzekering haar functie vervult.

Voor adviseurs is de les helder: toets een dekkingsafwijzing kritisch, formuleer de melding concreet en let de komende tijd goed op eventuele aanscherpingen van polisvoorwaarden rond het begrip “conflict”.

Bron: Kifid