Perspectief op de woningmarkt

De problemen op de woningmarkt zijn groot en breed voelbaar. Steeds meer huishoudens hebben geen woning, wonen te duur of zitten vast in een huis dat niet past bij hun levensfase. Ondanks deze brede maatschappelijke zorg blijft het moeilijk voor beleidsmakers deze problemen op te lossen. Het CPB ontwikkelde daarom een Perspectief op de woningmarkt: een analytisch denkkader waarin het CPB omschrijft hoe de verdeling van woonruimte en het ontstaan van woningaanbod samenhangen, en hoe overheidsbeleid deze processen beïnvloedt. De publicatie is bedoeld om structuur aan te brengen in het debat over de woningmarkt en om beleidskeuzes en hun gevolgen beter te kunnen duiden. Daarbij doet het CPB vier aanbevelingen voor het woningmarktbeleid.

Beschouw de woningmarkt in samenhang
De positie van huishoudens op de woningmarkt hangt sterk samen met hun toegang tot sociale huur, vrije huur en koop. Deze sectoren beïnvloeden elkaar: wie binnenkomt in een gereguleerd of gesubsidieerd segment stijgt op de woningladder, maar anderen komen hierdoor onbedoeld in de knel. Zo leidt de Wet betaalbare huur tot minder huurwoningen en benadeelt daarmee ook huishoudens die geen woning kunnen kopen. Effectief woningmarktbeleid vereist daarom om een sectoroverstijgende benadering.

Bouw voordelen voor insiders af
Het helpen van woningzoekenden of andere aandachtsgroepen vraagt niet automatisch om nieuwe steunmaatregelen. Extra ondersteuning vergroot de vraag naar schaarse woonruimte en verhoogt de druk op de markt. Omdat veel insiders al profiteren van voordelen, ligt het meer voor de hand deze af te bouwen. Dat verbetert de kansen van outsiders en vermindert de krapte.

Kies waar we betaalbaar willen bouwen
Buiten de stad kunnen er makkelijker betaalbare woningen worden gebouwd dan binnen de stad. Lagere inkomens vinden dan wel een woning, maar vaker op een minder gunstige plek. Steden worden daarmee minder toegankelijk voor lagere inkomens.  Met overheidssubsidie kunnen er ook op aantrekkelijke, binnenstedelijke locaties betaalbare woningen worden gebouwd. Maar subsidiering zal de vraag naar stedelijke woonruimte verder aanwakkeren. 

Maak de woningmarkt flexibeler
De woningvraag verandert sneller dan het aanbod en is vaak moeilijk te voorspellen. Omdat demografische ontwikkelingen onzeker zijn, en in het verleden ook onderschat zijn, is flexibiliteit cruciaal. Zolang de reactie op veranderende vraagomstandigheden traag blijft, blijft de woningmarkt kwetsbaar voor tekorten. Kortere procedures, aanpasbare bouwplannen en stabiel beleid helpen om sneller te reageren en toekomstige woningtekorten te voorkomen.

Bron: Rijksoverheid