Deze CPB-notitie is onderdeel van de evaluatie van de fiscale eigenwoningregeling die eind 2019 wordt opgeleverd.

De Belastingdienst heeft in een notitie een aantal aandachtspunten samengevat over de fiscale gevolgen van afspraken rondom de eigen woning.

Een belastingplichtige heeft het renterisico (stijging) van een hypothecaire lening (eigenwoningschuld box 1) afgedekt met een renteswapovereenkomst. Vergoedingen betaald ter zake van swapovereenkomst zijn niet aftrekbaar volgens de Hoge Raad.

Een huiseigenaar die tijdelijk naar het buitenland werd uitgezonden, claimde hypotheekrenteaftrek voor zijn woning. Voorheen woonde hij samen met 'B'. Deze relatie werd op enig moment beëindigd, maar 'B' bleef wel in de woning, waarbij de huiseigenaar vanwege zijn werk tijdelijk werd uitgezonden. De rechter stelt dat vanwege het eindigen van de gezamenlijke huishouding de 'huurder' (B) als derde wordt gezien.

Belanghebbende verkoopt aan zijn kinderen zijn eigen woning met behoud van een voortdurend recht van erfpacht en een voortdurend zelfstandig recht van opstal. De koopsom is schuldig gebleven en de vordering wordt kwijtgescholden. In geschil is of de aan de kinderen betaalde erfpachtcanon aftrekbaar is.

Huishoudens met een eigen woning hadden in 2014 een gemiddeld belastingvoordeel van 280 euro per maand. Dat is 20 euro per maand minder dan in 2012 doordat woningeigenaren hebben afgelost op hun hypotheek en door lagere hypotheekrentes. Dat meldt CBS.

Belanghebbende (belastingadviseur) verkoopt zijn woning inclusief grond aan een door belanghebbendes echtgenote opgerichte Stichting, onder schuldigerkenning van de koopsom en onder voorbehoud van erfpacht (eeuwigdurend). De Rechtbank Zeeland-West-Brabant heeft een uitspraak gedaan inzake de hypotheekrenteaftrek / erfpachtcanon.

In een uitspraak van de Rechtbank is een (tussentijdse) geldvordering gebaseerd op een verdeling in een echtscheidingsconvenant afgewezen, doordat de woning (nog) niet is verkocht. Voor de praktijk is van belang zorgvuldig(er) vast te leggen wat de (bedoogde) afspraken zijn en wat met de over-/onderwaarde van de gemeenschappelijke woning beoogd wordt.

De Hoge Raad heeft een uitspraak gedaan in een geschil tussen belanghebbende en de Belastingdienst over de hypotheekrenteaftrek van een woning, waarvan de eigenaar wegens tijdelijke uitzending de woning door een kraakwacht heeft laten bewonen. De Belastingdienst stelde zich op het standpunt dat de hypotheekrente niet aftrekbaar was, doordat belanghebbende de woning aan een derde ter beschikking had gesteld in de zin van artikel 3.111, lid 6, letter a, van de Wet IB 2001, met als gevolg dat die woning niet kon worden aangemerkt als eigen woning van belanghebbende.

In 2011 bedroeg de belastingaftrek voor de eigen woning 33,4 miljard euro. Het totale bedrag aan aftrek is daarmee sinds het jaar 2000 bijna verdubbeld. Dat meldt het CBS.