Verzuim en WIA: oplopende druk vraagt om preventie én inkomensadvies

Voor werkgevers is vooral de combinatie van frequent verzuim, langdurig verzuim en WIA-instroom relevant. Het aantal WIA-aanvragen steeg in 2025 volgens het rapport naar circa 96.600, 4% meer dan een jaar eerder. Tegelijk daalde het aantal sociaal-medische beoordelingen naar circa 74.000, ongeveer 10% minder dan het jaar daarvoor. De werkvoorraad bij UWV liep daardoor sterk op; NN noemt een gemiddelde wachttijd van negen maanden bovenop de voorafgaande ziekteperiode van 104 weken.

Psychisch verzuim blijft de kern van het probleem
Een opvallende lijn in het rapport is de verdere toename van psychische klachten. In 2025 had volgens NN 21% van de werknemers burn-outklachten. Tien jaar eerder was dat 13%. Het aandeel werknemers dat door deze klachten daadwerkelijk verzuimde, steeg in 2025 naar 11%. Vooral werknemers tussen 25 en 45 jaar vallen hierdoor uit, waarbij vrouwen in deze leeftijdsgroep vaker en langer ziek zijn dan mannen.

De verklaring wordt niet uitsluitend in het werk gezocht. NN wijst op de combinatie van werkdruk, zorgtaken, jonge kinderen, huishouden en mantelzorg. Voor adviseurs is dit relevant omdat verzuimbeleid en inkomensbescherming vaak nog te technisch worden benaderd. De polisvoorwaarden zijn belangrijk, maar de echte schadelast ontstaat dikwijls eerder: bij onvoldoende preventie, te laat signaleren en gebrek aan passende begeleiding.

Ook sectorverschillen zijn groot. De sector gezondheid kent volgens het rapport structureel het hoogste verzuim, met 7,5%. In de horeca ligt het verzuim veel lager, 3,2%, en in de zakelijke dienstverlening 3,5%. Toch is een laag verzuimpercentage niet automatisch geruststellend. In de zakelijke dienstverlening is de frequentie relatief laag, maar duurt uitval vaak langer. Juist daar groeit psychisch verzuim hard.

WIA-stelsel onder druk
De WIA is inhoudelijk én uitvoerbaar onder druk komen te staan. NN noemt niet alleen de groei van het aantal aanvragen, maar ook de daling van het aantal herbeoordelingen. Waar UWV eerder rond de 20.000 herbeoordelingen per jaar verwerkte, ging het in 2025 volgens NN om circa 14.000. Voor 2026 wordt in het rapport een verdere daling naar circa 6.000 verwacht.

Dat is niet alleen een uitvoeringsprobleem. Herbeoordelingen zijn nodig om vast te stellen of iemand meer of minder arbeidsongeschikt is geworden. Zonder tijdige herbeoordeling blijven werknemers, werkgevers en verzekeraars langer in onzekerheid. Bij WGA-eigenrisicodragers kan dat bovendien direct financieel doorwerken.

Een ander politiek gevoelig punt is de mogelijke aanpassing van het WIA-stelsel. In het trendrapport wordt onder meer gesproken over het mogelijke verdwijnen van de IVA voor nieuwe gevallen vanaf 2030. NN is daar kritisch over, omdat het onderscheid tussen volledig en duurzaam arbeidsongeschikt enerzijds en gedeeltelijk arbeidsgeschikt anderzijds dan vervaagt. Volgens NN kan dit leiden tot meer onzekerheid over inkomen en re-integratieverplichtingen.

Advieskans: niet alleen verzekeren, maar ook uitleggen
Voor financieel adviseurs ligt hier een duidelijke advieskans. Werkgevers hebben behoefte aan overzicht: wat gebeurt er bij 42 weken ziekte, na 104 weken, bij WGA-instroom, bij een loonsanctie, bij eigenrisicodragerschap en bij aanvullende inkomensverzekeringen? Werknemers willen vooral weten wat arbeidsongeschiktheid concreet betekent voor hun netto inkomen.

De aandacht verschuift daarmee van productadvies naar risicodialoog. Denk aan vragen als:

• is de verzuimverzekering nog passend bij de actuele schadelast en sectorrisico’s?
• is duidelijk wie de regie voert bij langdurig verzuim?
• is er beleid voor psychische belasting, werkdruk en re-integratie?
• zijn werknemers geïnformeerd over de inkomensgevolgen van WGA, IVA, WGA-hiaat en WIA-excedent?
• is het werkgeverschap ingericht op preventie, of vooral op schadeafhandeling?

Juist bij kleinere werkgevers is het risico dat verzuim wordt onderschat. NN stelt dat een zieke werknemer gemiddeld ruim € 400 per dag kost. Daarbij gaat het niet alleen om loondoorbetaling, maar ook om vervanging, begeleiding en productieverlies.

Conclusie
Het trendrapport bevestigt dat verzuim en arbeidsongeschiktheid steeds meer een strategisch werkgeversrisico worden. De druk op UWV, de toename van psychisch verzuim en de mogelijke wijzigingen in het WIA-stelsel maken afwachten onverstandig. Voor adviseurs ligt de toegevoegde waarde in het combineren van drie invalshoeken: preventie, inkomensbescherming en duidelijke uitleg over de financiële gevolgen van langdurige arbeidsongeschiktheid.

Bron: NN